Spoorwegnostalgie

Return to paradise

Na een eerste rondreis op Java in 2010 leefde al langer de stille hoop om dit fantastische eiland opnieuw te bezoeken. Tijdens dat bezoek werden bijna uitsluitend locaties met actieve stoomtractie bezocht, zie Zoete stoom op Java. In de jaren nadien liep het aantal locaties met stoomtractie helaas enorm terug, maar bleef uw webmaster wel erg geïnteresseerd in een vervolgbezoek om de bijzonder fraaie regio rond Bandung te bezoeken. Ook de nog aanwezige klassieke beveiliging bleef een enorme aantrekkingskracht op uw webmaster uitoefenen.

Eind 2018 ontstonden langzaamaan concretere plannen om terug naar het paradijs te gaan. Uw webmasters' vrouw en schoonmoeder hadden interesse om samen op reis te gaan en Peter-Paul van Birgelen, een gewaardeerde collega-vrijwilliger seinwezen bij de Miljoenenlijn, had interesse om samen op jacht te gaan naar de nog aanwezige klassieke beveiliging en uiteraard ook om rond te reizen op dit fantastische eiland. Een en ander leek combineerbaar: door twee programma"s op te stellen, kon een reis worden georganiseerd die het gezelschap kon plezieren. Het zou een erg lonende reis worden met fantastisch weer, veel fijne momenten en erg tof gezelschap.

Een speciaal woord van dank gaat zeker en vast naar de afdeling Public Information Care van de Indonesische spoorwegen, want dankzij hen kregen we een toelating om vrij seinhuizen en emplacementen te bezoeken. Zeker ook een oprechte dankjewel aan al het stationspersoneel dat ons met open armen ontving en ons vaak hard hielp bij onze wensen. Fernanda Ardiyanto verdient een dankjewel om ons een lijst van de stations met klassieke beveiliging door te sturen. Bagus Widyanto verdient ook een dankjewel voor het organiseren van een charterrit met een beladen suikerriettrein in Olean. Tenslotte gaat er een heel groot woord van dank uit naar Thanti Felisiani voor haar hulp bij het organiseren van deze reis en voor het erg fijne gezelschap. Deze fijne mensen vormen al een reden om terug te keren naar dit wondermooie eiland, dus wie weet op een dag...?

We starten onze rondreis op 28 juli 2019 in Cicalengka. Dit is ook meteen een van de drukste mechanisch beveiligde stations van Java, doordat de voorstadstreinen van Bandung hier van front wisselen naar enkele tientallen doorgaande treinen per dag. In Europa denken we bij voorstadstreinen aan vaak niet zo fraaie treinstellen, maar die pest heeft Bandung gelukkig nog niet bereikt, wat wordt bewezen door deze foto van de CC 201 77 23 met zo'n voorstadstrein van Cicalengka naar Padalarang.

Een halfuurtje later is de volgende voorstadstrein alweer daar Deze keer is het de CC 203 95 04 die nog zo'n lokale reizigerstrein van Padalarang naar Cicalengka sleept. Bij lange trajecten zorgt men er via (vaak handbediende) draaischijven voor dat de locomotieven altijd met de stuurpost vooraan rijden, maar voor dit soort korte ritjes is het natuurlijk erg omslachtig om in de eindstations telkens de locomotief te draaien. De nochtans aanwezige draaischijf in dit station lijkt dan ook niet meer zo vaak te worden gebruikt.

We zien dezelfde locomotief bij het omlopen. Let zeker ook even op de fraaie handbediende wissel. Links zie je een stalen dwarsligger die als soort van stootjuk wordt gebruikt. Een aantal van dit soort dwarsliggers zijn ooit in Angleur bij Luik geproduceerd.

We wandelen naar de andere kant van het station, waar het door de afwezigheid van de voorstadstreinen een pak rustiger is. Toch passeert ook hier ongeveer een trein per uur. We moeten dus niet overdreven lang wachten voordat de CC 201 92 10 met een lokale reizigerstrein van Cibatu naar Purwakarta aan het inrijsein passeert. Dat inrijsein toont trouwens het seinbeeld "inrit van het station toegelaten via het hoofdspoor". De onderste seinarm dient voor treinbewegingen naar een zijspoor. Zou de machinist een fan van hard rock zijn?

We schuiven op richting Nagreg, waar zich ook weer een mechanisch beveiligd station bevindt. Dat station ligt echter relatief ingesloten, waardoor het een uitdaging is om de mechanische seinen met treinen te fotograferen. Oostelijk van het station bevindt zich echter een moskee en met name met een drone kan je die mooi in beeld brengen. Zo zien we dan ook de CC 203 95 06 met reizigerstrein "Galunggun" van Tasikmalaya naar Bandung Kiaracondong passeren.

Op 29 juli 2019 starten we nabij het bijzonder knappe stationnetje van Lebakjero. Vlak voorbij dit station maakt de spoorlijn een bocht van net geen 180°. De fotomogelijkheden laten zich raden Eigenlijk staan we te wachten op een trein vanuit Bandung, maar die is vertraagd, een relatief zeldzaam gegeven op Java. Wel horen we plots een trein richting Bandung naderen. Uw webmaster stuurt de drone dan maar naar het uiteinde van de grote bocht, zodat daar deze CC 206 met haar reizigerstrein "Mutiara Selatan" van Surabaya Gubeng naar Bandung kan worden gefotografeerd. Let zeker ook even op het voorsein dat omwille van een betere zichtbaarheid aan de linkerkant van het spoor is geplaatst.

Doordat er ongeveer om de 10km kruisingsstations liggen, moeten we sowieso nog zo'n 20 minuten extra wachten op de al vertraagde trein. Uiteindelijk gaat het uitrijsein toch op veilig en horen we de trein naderen. Een onbekend gebleven CC 206 passeert met reizigerstrein "Lodaya" van Bandung naar Solo Balapan en laat het fraaie stationnetje van Lebakjero achter zich.

In het station van Cibatu bevindt zich nog de locloods van een vroeger depot. Voor dit gebouw staat het front van stoomloc CC 50 30 opgesteld als monument. Op de achtergrond zien we post B, het seinhuis aan de oostzijde van het station.

Iets later arriveert een reizigerstrein in de tegenrichting. Hoog vanuit de lucht zien we een onbekend gebleven CC 206 met trein "Pangandaran" van Jakarta Gambir naar Banjar. De sloop van gebouwen links op de foto geeft aan dat er hier grote veranderingen op til zijn: ten tijde van ons bezoek is men net begonnen met een grote heraanleg van de hele stationsomgeving, waarbij de in onbruik geraakte zijlijn van Cibatu naar Garut een dik half jaar later ook zou worden heropend.

Enkele seconden later wordt vanop het perron het vertreksein van trein "Pangandaran" gegeven. Bij het buitenrijden van de trein checken de stationschef en een beveiligingsbeambte nauwgezet de technische staat van de trein. Iets later nodigt de beveiligingsbeambte uw webmaster uit in zijn kantoor, waar hij al snel erg fier aan de hand van foto's toont dat Charlie Chaplin nog in deze regio heeft verbleven. Toegegeven: dat hadden we niet zien afkomen

Langzaamaan schuiven we terug op richting ons hotel in Bandung. Onderweg stoppen we nog aan enkele klassieke beveiligde stations zoals Karangsari. In het station zelf zijn er niet zoveel fotomogelijkheden, maar het voorsein kant Cibatu (nabij het dorpje Leuwigoong) staat wel écht op een fraaie locatie. Om de omgeving vol tot zijn recht te laten komen, wordt de drone ingezet wanneer deze CC 206 met reizigerstrein "Lodaya" van Solo Balapan naar Bandung passeert.

Dit fotopunt in Lebakjero stond hoog op de planning Alleen dreigt het na een eerste mislukte poging twee dagen eerder vandaag opnieuw mis te lopen door het soms erg hectische verkeer. Twee minuten voordat de trein moet passeren, arriveren we met de taxi in het dorpje. Achter de locomotief zie je nog net de weg liggen. Van daaruit spurt uw webmaster de helling op om aan het station uit te komen. Nog één minuut te gaan! Vervolgens wordt snel via een pad naast het spoor naar dit fotopunt gecrosst. Het sein staat al die tijd op veilig, maar buiten adem op het fotopunt aangekomen, hoort uw webmaster geen trein naderen. Wat is dat nu weer? Bijna een halfuur duurt het nog voordat het karakteristieke gebulder door de vallei weergalmt. Regelmatig stopt het echter even en begint het opnieuw. Als de CC 203 95 05 met reizigerstrein "Kutojaya" van Kutoarjo naar Kiara Condong passeert, blijkt dat de locomotief zwaar aan het slippen is, waarbij de tractie telkens wegvalt. Als de tractie dan weer opkomt, spuwt de loc letterlijk vuur. Onderaan deze reportage vindt u ook een video-opname van deze passage.

Opnieuw schuiven we een stuk op richting Bandung. De zon gaat bijna onder als we in Haurpugur arriveren. We starten de rondleiding met een foto bij de stationschef die net het inrijsein op veilig zet, terwijl zijn assistent de overweg sluit.

Vervolgens wordt buiten positie ingenomen om deze CC 206 met de reizigerstrein "Mutiara Selatan" van Bandung naar Malang te fotograferen. Dit station gaat bij deze officieel op uw webmasters lijst van "beste plekken voor een zonsondergang ooit". Doordat je vlakbij de evenaar zit, gaat de zon nagenoeg kaarsrecht onder en bovendien gebeurt dat bijna recht achter naderende treinen vanuit Bandung.

Door de korte afstand tot de evenaar, gaat de zon best wel snel onder. Zo'n twintig minuten na de vorige foto kleurt de zon al vuurrood wanneer een CC 201 met een voorstadstrein van Padalarang naar Cicalengka passeert.

In het station wordt meteen gekruist met een andere voorstadstrein. Voor dat vertrek staat uw webmaster niet tijdig op een goede positie, maar deze foto van de op veilig staande seinarm in de avondschemering lijkt hem ook het tonen waard.

Rustig wandelt uw webmaster naar het station, maar daar is de stationschef alweer bezig met de rijweg voor de volgende trein in te stellen Wat later dendert een CC 206 met reizigerstrein "Pangandaran" van Banjar naar Jakarta Gambir voorbij. De stationschef toont hierbij een groen handsein dat naast de mechanische seinen als extra teken geldt dat de trein vrije doorrit krijgt.

De volgende morgen (30 juli 2019) wordt er tijd gemaakt voor een "bruggen-intermezzo". Vanuit Bandung vertrekt de hoofdlijn naar Jakarta in noordwestelijke richting, recht de heuvels in. De hoogteverschillen zijn aanzienlijk, waarbij door de Nederlandse kolonisten destijds voor een bochtig traject werd gekozen waarin uiteraard de nodige kunstwerken werden voorzien. We starten de dag nabij Tagogapu, waar een CC 206 met reizigerstrein "Argo Parahyangan" van Bandung naar Jakarta Gambir over een van de vele bruggen passeert.

Een halfuurtje later wordt in de andere richting ook de tegentrein gefotografeerd wanneer een zusje met de "Argo Parahyangan" van Jakarta Gambir naar Bandung rijdt. Op Java hebben alle langeafstandstreinen trouwens namen die worden ontleend aan een van de doorkruiste gebieden of steden langs de route.

Een kilometer richting Bandung vinden we deze grote en erg fraaie brug. Uw webmaster had, bij de voorbereiding van deze reis, foto's gevonden die twee jaar eerder vanop de begane grond gemaakt waren. Door het subtropische klimaat schiet begroeiing hier echter pijlsnel de hoogte in, waardoor die standpunten niet bruikbaar meer zijn. Gelukkig biedt de drone soelaas wanneer deze CC 206 met reizigerstrein "Argo Parahyangan Tambahan" van Jakarta Gambir naar Bandung over de brug dendert.

Ironie oh ironie De Cikubang-brug is de langste spoorwegbrug van Indonesië, maar blijkt uiteindelijk het lastigste te bereiken. Toegegeven, er ligt een autostrade vlakbij de brug, maar daar stoppen om rustig een trein af te wachten is een bijzonder slecht idee. Dan maar 2 uur zoeken met de auto om uiteindelijk te beslissen te voet een korte spoorbrug (niet geschikt voor mensen met hoogtevrees bij gebrek aan een reling of voetpad!) over te steken om zo aan dit fotopunt te arriveren. We zien de CC 206 13 15 met reizigerstrein "Argo Parahyangan Tambahan" van Bandung Kiaracondong naar Jakarta Gambir rijden.

We blijven nog even in de buurt van het dorpje Nyalindung. De Cikubang-brug ligt achter ons als er een trein uit de tegenrichting nadert. Ook reizigerstrein "Argo Parahyangan" van Jakarta Gambir naar Bandung wordt door een CC 206 gesleept. Deze locomotieven zijn nauwelijks zes jaar oud, maar zijn naar de bescheiden mening van uw webmaster toch een pak fraaier dan leeftijdsgenoten in West-Europa.

Twee foto's hoger vertelde uw webmaster dat hij te voet een kort viaduct overgestoken heeft. Niet zijn favoriete methode om een fotopunt te bereiken, maar op Java is het zeker niet ongebruikelijk dat mensen te voet spoorbruggen oversteken. Terwijl uw webmaster voorzichtig over de (kurkdroge!) houten dwarsliggers wandelde, houdt deze Javaan er een andere techniek op na. Op zijn blote voeten steekt hij de 300m lange Cikubang-brug over via de zijkant van de brugdekken. Brrrrr

In het laatste licht van de dag steekt tenslotte de CC 206 13 50 met reizigerstrein "Argo Parahyangan Priority" van Bandung naar Jakarta Gambir de fraaie Cikubang-brug over. Bij het eerste bezoek aan Java (in 2010) reed er nog dusdanig veel stoom dat een bezoek aan deze regio niet tot de mogelijkheden behoorde. Tijden veranderen en dus kan tijdens het tweede bezoek aan Java de focus worden verlegd naar dit soort fraaie fotopunten.

Onze laatste dag rond Bandung (op 31 juli) wordt gespendeerd aan een uitstap naar een volgende grote brug, gevolgd door bezoeken aan een groot aantal stations met mechanische beveiliging. De heenweg naar die spoorwegbrug verloopt erg voorspoedig, waardoor we onderweg al kunnen stoppen in Ciawi om daar de mechanische beveiliging te fotograferen en een trein op te wachten. Onder fantastische lichtomstandigheden raast de CC 206 13 80 met haar lokale reizigerstrein van Bandung Kiaracondong naar Tasikmalaya voorbij. Wat een geweldige manier om de dag te starten!

Een halfuurtje later bevinden we ons aan de stoere Cirahong-brug. Dit is een gecombineerde weg/spoorbrug, waarbij de treinen over het brugdek rijden en het wegverkeer door de brugdekken rijdt. Wachters aan weerszijden van de brug regelen het verkeer, wat duidelijk geen overbodige luxe is. Het geluid van de ontelbare motoren die over de houten planken van de brug denderen, zal u er zelf moeten bijdenken.

Het geluk met de stoere wolken op de eerste foto van vandaag moet natuurlijk ergens anders worden bekocht De zon staat aan de Cirahong-brug optimaal voor één trein en ja hoor: daar komen de wolken! Soms is het niet anders We zien een CC 206 met reizigerstrein "Lodaya" van Bandung naar Solo Balapan bij het overschrijden van deze fraaie brug.

Spoorlopers! In Rajapolah zijn ze op dat vlak duidelijk minder nerveus dan bij ons.

We rijden nu van station naar station om de mechanische beveiliging in beeld te brengen. In Bumiwaluya is de omgeving fabelachtig mooi en dus beslissen we om hier een reizigerstrein op te wachten. Na zo'n twintig minuten passeert de CC 206 13 95 met reizigerstrein "Lodaya" van Solo Balapan naar Bandung.

In Warungbandrek zetten we de bloemetjes eens goed buiten. We hoeven niet lang te wachten, want mooi volgens dienstregeling passeert na zo'n 20 minuten de CC 203 95 05 met reizigerstrein "Kutojaya" van Kutoarjo naar Kiara Condong.

Naast de mogelijkheid om een vanop de begane grond onmogelijk standpunt in te nemen, kan een drone ook handig worden ingezet voor een tweede foto op één locatie. Dit trucje wordt in Warungbandrek toegepast om na de foto aan de inrit van het station nog een tweede foto aan de uitrit te maken van dezelfde trein.

Omdat de zonsondergang in Haurpugur twee dagen geleden dusdanig stoer was, wordt nog een "sequel" ingelast. De eerste trein die hier wordt gefotografeerd is deze voorstadstrein van Padalarang naar Cicalengka. Sleper van dienst is de stoere CC 201 92 10. Zoals u ziet, ligt het personeel er niet echt van wakker dat een van de reizigers in de sporen staat te wachten op de naderende trein.

Zo ziet het eruit als de trein enkele seconden later stilstaat en de reizigers in- en uitstappen. Het minste wat men kan opmerken, is dat de trein hier een populair verkeersmiddel is.

De stationskat, misschien wel een van de weinige diersoorten die je in zowat elk land ter wereld tegenkomt

De zon zakt verder en de lucht kleurt helemaal oranje als een CC 206 met reizigerstrein "Mutiara Selatan" van Bandung naar Malang door het station raast. Zoals je kan zien, rijden de treinen op Java op kaapspoor. Je zou kunnen denken dat de snelheid dan eerder bescheiden is, maar niets is minder waard. Indrukwekkend om zo'n trein aan 80km/u door het station te zien razen.

Na passage van de vorige trein, zakt de zon achter een dik pak wolken. Daardoor lukt het niet om opnieuw een vuurrode bol te fotograferen, maar kan wel deze opname worden gemaakt van de CC 201 92 10 in de avondschemering wanneer die met haar voorstadstrein van Cicalengka naar Padalarang vertrekt.

De eerste dag van augustus, de klok boven de ingang van het station verraadt dat het vandaag érg vroeg opstaan was. We nemen immers vroeg de trein van Bandung naar Semarang en zullen vervolgens per taxi naar Ambarawa reizen, een slordige 400km verderop. Omdat we toch nog even moeten wachten op onze trein, is er voldoende tijd om een foto te maken van stoomlocomotief TC1008 die als monument op een mini-draaischijf opgesteld staat. Deze locomotief werd in 1920 gebouwd bij Hartmann met constructeursnummer 4417.

Ruim tien uur later zit het grootste deel van onze verplaatsing erop. In fantastische lichtomstandigheden raast de CC 201 83 23 met een lokale reizigerstrein van Solo Balapan via Semarang naar Brambanan. Deze trein passeert hier het station van Kedungjati, een erg fraai koloniaal station. Dit station is qua model identiek als het station van Ambarawa, ruim dertig kilometer verderop, waar tegenwoordig het grootste spoorwegmuseum van Java is gevestigd. Je kan al raden waarom dit onze volgende bestemming wordt.

Met dank aan een van de medewerkers van het spoorwegmuseum in Ambarawa kwamen we bij de voorbereiding van deze reis te weten dat er gedurende twee dagen na elkaar afgehuurde stoomtreinen zouden rijden. Uiteraard werd ons reisschema hierop aangepast. Doordat de eerste trein pas op 2 augustus in de namiddag zal rijden, heeft uw webmaster in de voormiddag tijd om de lijn wat te verkennen. Goed, hij was hier al in 2010, maar toen ging het om een georganiseerde fotorit en moest hij dus gewoon "den troep" volgen. Nu kon hij zijn eigen ding doen, wat zeker voordelen bleek te hebben. Tijdens de voorbereiding werden alleszins al leuke scènes gefotografeerd zoals deze dame die in de "suburbs" van Ambarawa met haar kind in een draagdoek rustig over de spoorlijn wandelt.

Tijdens het afwandelen van stukken van de spoorlijn hoort uw webmaster live-muziek spelen. Hij besluit een kijkje te gaan nemen en dat blijkt geen foute zet te worden: in een kleuterschooltje wat verder zijn leraressen met hun pagadders aan het oefenen voor een parade die tijdens de onafhankelijkheidsdag op 17 augustus zal worden opgevoerd. Wat een geweldig genietmoment om hierbij te zijn en enkele foto"s te mogen maken.

Op de terugweg naar de spoorlijn kruist uw webmaster de lokale meneer Van Putten die met zijn mobiele supermarkt de wijk van verse groenten en andere eetwaren komt voorzien.

De trein van vandaag rijdt over de spoorlijn van Ambarawa naar Bedono. Deze spoorlijn wordt slechts erg beperkt bereden, ongeveer één keer per maand. Voorafgaand aan dergelijke ritten wordt er dus het nodige onderhoud gepleegd. Aan het stationnetje van Jambu komen we dan ook deze arbeider tegen die de wissels komt smeren.

Een kwartiertje later en nog steeds tijdens de zoektocht naar fotopunten wordt uw webmaster verrast door deze arbeider die de spoorlijn op onregelmatigheden controleert. Gelukkig is hij nog net op tijd om een foto te nemen van de man op zijn, op zijn zachtst gezegd, bizarre voertuig.

Tussen Jambu en Bedono is de helling van de spoorlijn dusdanig groot dat er gebruik wordt gemaakt van tandradspoor van het type Riggenbach. Hier wordt zelfs in de normale treinen op Java reclame rond gevoerd, want slechts op enkele plaatsen ter wereld rijden er nog stoomtreinen op tandrad. De lokale bevolking ligt hier niet van wakker, maar heeft wel speciale karretjes gemaakt, waarmee ze hun oogst kunnen vervoeren over de spoorlijn.

Na enkele uren zoeken heeft uw webmaster voldoende fraaie fotopunten langs de spoorlijn gevonden voor het betere treinachtervolgingswerk. Omdat de stoomtrein pas enkele uren later zou vertrekken, werd met de medewerkster van het museum afgesproken om samen de collectie te bewonderen. Het moet gezegd: sinds 2010 heeft dit museum een hele weg afgelegd! Naast enkele nieuwe pronkstukken, zoals deze CC 200 15, werd zelfs een extra museumlijn geopend tussen Ambarawa en Tantung. Daarover echter later meer.

Aan het depot wordt ondertussen de B 25 03 voorbereid op de rit naar Bedono. Deze tandradloc werd in Esslingen gebouwd in 1902. Samen met haar eveneens bewaarde zusje, de B 25 02, verzorgt ze net als in de tijd van toen ritten op deze unieke spoorlijn. Fantastisch dat deze locomotieven dus rijvaardig worden ingezet op de plek waar ze ook hun actieve loopbaan hebben beleefd.

Na het aankoppelen van de trein en het instappen van een grote groep Australische toeristen, wordt koers gezet naar Bedono. De fraaie trein wordt een eerste keer gefotografeerd aan de rand van Ambarawa.

Dankzij de zoektocht van deze voormiddag kan nu snel naar een volgend fotopunt vlak voor het station van Jambu worden gereden. Nauwelijks een halve minuut later passeert de B 25 03 met haar trein een kleine watertoren waarin enkele spoorwegliefhebbers hebben postgevat voor een van de leukere motieven langs de lijn.

In het station van Jambu verzamelt de lokale bevolking om de stoomtrein te bewonderen. Ondertussen is de B 25 03 omgelopen, zodat ze de reizigerstrein omhoog kan duwen op het tandradgedeelte dat vlak voorbij dit station start. De Australische toeristen kunnen ondertussen maar moeilijk geloven dat twee West-Europese spoorwegliefhebbers zoveel interesse in hun trein hebben.

Nabij Kelurahan ligt dit erg fraaie fotopunt. Het geluidsspektakel is fenomenaal wanneer de B 25 03 met haar trein richting Bedono passeert.

De achtervolging gaat voort Een eind verderop in het dorp bevindt zich deze fraaie bocht en daar kan de trein opnieuw worden gefotografeerd. Door een briesje op het juiste moment, valt zelfs niet op dat de trein eigenlijk wordt opgeduwd, wat de foto zeker ten goede komt.

Eenmaal aangekomen in Bedono, stappen de toeristen over op gereedstaande bussen. De terugweg zal dus als ledige rit verlopen. Uiteraard moet er niet worden omgelopen, wel wordt de locomotief gesmeerd en wordt er water genomen. Dit geeft de achtervolgende fotografen de tijd om een wat moeilijker gelegen fotopunt voor de terugrit op te zoeken.

We keren terug naar de omgeving van het dorpje Kelurahan, want hier liggen fraaie terrassen. In 2010 was de spoorbedding hier nog helemaal vrij, maar negen jaar later moet de drone worden bovengehaald (letterlijk ) om een deftige opname te kunnen maken. Omdat de trein nu toch bergaf rijdt, doen we geen moeite meer om de trein nog in te halen en rijden we rustig naar het museum terug.

Terug in het depot aangekomen, wordt het vuur van de B 25 03 meteen gedoofd. Morgen rijden er ook stoomtreinen (op de spoorlijn naar Tuntang), maar Dat gebeurt met een andere locomotief!

De bewaker van het depot ziet alleszins nog recyclagemogelijkheden voor de nog brandende kolen: hij begint meteen aan het smeden van een zwaard.

Ook het water in een schouwput komt prima van pas, want zo kan hij het staal gradueel harden.

Sfeer in het depot De B 51 12 en de B 25 02 staan afgesteld; de enige actie kom van de bewaker die met zijn zwaard-in-wording aan de haal is.

In de werkplaats van het depot wordt het zwaard tenslotte geslepen. Of de goede man het zwaard gaat gebruiken voor zijn werk? Twijfelachtig Maar fotogeniek is het alleszins.

We wandelen rustig terug naar het museum. De sfeer is fantastisch: de bezoekers zijn naar huis en tussen het getjilp van de vogeltjes kunnen we genieten van de avondschemering boven de schitterende authentieke overkapping.

Als we niet beter wisten, zouden we er zomaar mee willen vertrekken Op een van de sporen aan de overkapping staat de D 51 06 tegen enkele goederenwagens opgesteld. De locomotief is in 1920 gebouwd bij de Duitse firma Hartmann.

Na een korte maar krachtige nachtrust beginnen we op 3 augustus 2019 in het depot van Ambarawa. De erg mooie B 51 12 wordt voor het depot opgestookt en een briesje jaagt de rook recht het depot in. Die rook zorgt op zijn beurt dan weer voor leuke mogelijkheden om de afgestelde B 25 02 te fotograferen.

In West-Europa is het Indonesische teak-hout bekend om haar typische uiterlijk bij gebruik in meubelen. Op de B 51 12 komt het vooral handig van pas om de stoomdruk geleidelijk aan op te voeren. Overigens viel het tijdens deze reis meermaals op dat tenders maar met net genoeg hout worden beladen om een rit uit te kunnen rijden. Zou men last hebben van dieven?

En we zijn weg! We zien de wondermooie B 51 12 met haar museale reizigerstrein naar Tuntang aan de oostelijke rand van Ambarawa. Uw webmaster is enorm opgetogen dat hij deze locomotief in actie kan fotograferen.

Ook vandaag profiteren we weer van het zoeken naar goede fotopunten een dag eerder. Nabij Tuntang hebben we de trein weer ingehaald en kan met de drone deze opname worden gemaakt van de trein op zo'n 300m voor het eindpunt.

Ook voor de terugweg komt de drone weer goed van pas. Vanop enkele meters hoogte komt de omgeving toch veel beter tot haar recht wanneer de B 51 12 met haar trein passeert.

Na de eerste slag met stoom, rijden er drie slagen met een diesellocomotief, waarna tenslotte nog een laatste slag met stoom wordt gereden. De logica is als volgt: "de treinen zitten toch vol, dus waarom zouden we de stoomlocomotief voortijdig verslijten?". Dat van die volle treinen klopt ook écht wel: je kan niet van tevoren reserveren, dus de enige optie is om 's morgens te komen aanschuiven en te hopen dat je tickets kan bemachtigen. Het uitzicht onderweg is alleszins fenomenaal, waarbij het typische rurale Indonesië op zijn mooist wordt getoond, zoals hier bij het bewerken van een rijstveld.

Na aankomst in Tuntang moet diesellocomotief D 301 24 natuurlijk omlopen. Deze locomotiefreeks werd bij Krupp gebouwd in 1962 en 1963, wat ze ongeveer even oud maakt als de Belgische 51'ers.

Ook op de terugweg worden er weer wat sfeerbeelden gemaakt, zoals van deze Aziaat die zich in Venetië lijkt te wanen.

Dus u wilde zonet niet geloven dat het echt druk is op deze treinen?

Leve de karakterkoppen zoals deze gids in het spoorwegmuseum! Ze blijven het goed doen op foto ...

Hoog tijd voor nog wat stoomtreinactie, want vandaag zijn er maar liefst 2 treinen afgehuurd voor privévervoer met de stoomlocomotief en dus mag de B 51 12 ook in de late namiddag nog eens de baan op. Eigenlijk kon de timing niet beter: tijdens de middag staat de zon veel te hoog, maar ondertussen is ze al laag genoeg gezakt om ook het drijfwerk weer fraai te belichten.

Vlakbij Tuntang wordt dezelfde trein nog een tweede keer gefotografeerd. De bananenboom maakt de scène af.

Voor de tender-voor rit van Tuntang naar Ambarawa wordt naar een erg fraaie brug op zo'n 500m voorbij het vertrekpunt gereden. Toevallig blijken enkele arbeiders bezig te zijn met het lossen van een boot met rivierslib. Dat slib blijkt erg goede eigenschappen te hebben voor gebruik in de landbouw. De arbeiders willen wel even poseren voor ze weer aan de slag gaan. Geen luxe, want ze dragen de manden met slib gewoon op hun hoofd.

Het kostte enige inspanning, maar uiteindelijk lukt het toch om hen uit te leggen dat ze met enkele volle manden moeten vertrekken op het moment dat de trein over de brug rijdt. Let zeker ook even op de kinderen die zich vol met dit slib hadden gesmeerd en zo dadelijk in het water gaan springen. Ooh ja, er rijdt ook nog een trein voorbij. We nemen ineens afscheid van Ambarawa. Het waren twee schitterende dagen, waarbij uw webmaster toch hardop durft te dromen over een volgend bezoek.

Voor de terugweg naar Semarang besluiten we weer via het fraaie station van Kedungjati om te rijden. Daar passeert immers een reizigerstrein rond het moment dat wij daar zullen passeren. Op deze spoorlijn passeren overigens maar een zestal treinen per dag. Geloof het of niet: op 150m van de overweg staan we in de file en gokt uw webmaster dat de overweg al wel dicht zal zijn voor deze trein. Snel trekt hij een spurtje, waarbij hij nog maar nét op tijd is om deze foto te maken van deze CC 201 met een lokale reizigerstrein van Solo Balapan naar Prambanan.

Vandaag (04/08/19) reizen we zo'n 350km per trein van Semarang naar Surabaya. Van daaruit gaat het per taxi naar Sidoarjo, waar we een namiddag gaan doorbrengen in het erg fraai mechanisch beveiligde station. Bij aankomst in Sidoarjo melden we ons eerst aan bij de stationschef. Na de gebruikelijke formaliteiten worden twee veiligheidsagenten met ons meegestuurd en kunnen we beginnen te fotograferen. Met de dienstregeling in de aanslag wordt eerst de zuidkant van het emplacement bezocht. Toegegeven, dat we tijdens de voorbereiding van deze reis ontdekten dat in dit station nog een vertakkingssein of kandelaar staat, helpt ook wel. De eerste trein die we fotograferen, is de CC 201 77 16 met reizigerstrein "Penataran" van Blitar naar Surabaya Kota. Ter plekke zien we dat hier vroeger twee vertakkingsseinen moeten hebben gestaan: ook de seinpaal vlak voor de camera was duidelijk ooit een vertakkingssein.

Vanuit post B (het seinhuis aan de zuidkant van het emplacement) kijkt de assistent van de seinhuiswachter naar de CC 203 met reizigerstrein "Mutiara Timur Siang" van Banyuwangi Baru naar Surabaya Gubeng. De overwegbomen van deze overweg worden gesloten met een electromechanisch windwerk. Dit is een ietwat bizarre combinatie tussen oude en minder oude techniek, waarbij de slagbomen elektrisch worden bediend, maar waarbij men de overweg wel degelijk handmatig sluit met een windwerk dat binnenin is uitgerust met een encoder (een soort stappenteller). Met het drukke wegverkeer op Java is dit geen overbodige luxe.

We wandelen naar Post A aan de noordzijde van het emplacement. Buiten rust deze bestuurder van een "becak" uit tot hij een volgende klant kan vervoeren. Voor de ramen van het seinhuis merk je zware stalen afsluitdeuren op. Die werden bij aanvang van de tweede wereldoorlog aangebracht om te proberen te weerstaan aan de Japanse invasie. Vandaag houden ze vooral de warmte buiten.

Rond 16u kan er een trein aan het vertakkingssein worden gefotografeerd. De spoorlijn, die door dit sein wordt beveiligd, is de voorstadslijn "Jenggala" van Sidoarjo naar Mojokerto, waarover er enkel van dit soort "minder fraaie" treinen rijden. Normaal zou uw webmaster niet eens overwegen om zo'n gedrocht te fotograferen, maar aangezien er niks anders onder het vertakkingssein passeert, laat hij zijn principes deze keer toch maar varen.

De wisselstanden worden overdag gewoon met draaibare borden aangegeven, maar 's nachts ziet de machinist daar uiteraard niet veel van. Daarom worden er 's avonds wissellantarens geplaatst. In de late namiddag zie je dus overal op het eiland bedienden naar de wissels wandelen met dit soort lantarens.

Op deze foto zie je het plaatsen van de lantaren. Als je goed kijkt, zie je dat de lantarens ledverlichting hebben. Oftewel: hoe oude en nieuwe technieken elkaar ontmoeten.

's Avonds bevinden we ons in Malang, een stad die later deze reis nog uitgebreider zal worden bezocht. We nemen hier de trein naar Blitar, zo'n 80km verderop. Deze trein is de "Malioboro Expres" van Malang naar Yogyakarta en wordt gesleept door de CC 201 83 07. De twee uitrijseinen dienen voor spoor 1 en spoor 2, maar werden wegens plaatsgebrek beiden langs spoor 1 geplaatst.

De reizigerstreinen op Java werken met een zetelreservatiesysteem. Toevallig zitten we in het eerste rijtuig, wat vlak voor vertrek nog de kans biedt om de locomotief langs het op veilig staande sein te fotograferen.

Het bezoek aan Blitar op 5 augustus 2019 is deels om toeristische redenen gepland, want hier vlakbij ligt een oeroud tempelcomplex. Voor we de toerist gaan uithangen, wordt eerst het station bezocht want ook hier vinden we mechanische beveiliging. Het personeel heeft slecht nieuws voor ons: de avond ervoor is in een groot deel van Jakarta de elektriciteit uitgevallen en daardoor zullen een aantal nachttreinen met meerdere uren vertraging aankomen. Hierdoor kunnen we wel alsnog een trein fotograferen die normaal in het donker zou zijn aangekomen. Zo zien we dan ook de CC 201 83 22 met de vertraagde reizigerstrein "Brantas" van Jakarta Pasar Senen bij aankomst in Blitar

Deze minder jonge dame moet gewoon worden gefotografeerd; haar maakt het duidelijk allemaal niet zoveel uit. De antieke oerhollandse fiets maakt het plaatje compleet.

Na het bezoek aan het tempelcomplex (dat eerlijk gezegd behoorlijk tegenviel) verhuizen we weer naar het station, waar in de vroege namiddag enkele reizigerstreinen vertrekken. Een eerste trein die we zien, is reizigerstrein "Kahuripan" van Blitar naar Kiaracondong. Deze trein wordt gesleept door de CC 201 92 07.

Aan de andere kant van het station rangeert de CC 201 83 22 enkele minuten later met lege rijtuigen voor reizigerstrein "Brantas" van Blitar naar Jakarta Pasar Senen. Dit is dezelfde trein die we deze morgen met vertraging zagen toekomen. De terugrit zal weer netjes op tijd vertrekken.

Het is druk in Blitar, want terwijl de vorige trein aan het perron wacht op het instappen van de reizigers, wordt hij ingehaald door een andere reizigerstrein. We zien de CC 206 13 51 met reizigerstrein "Dhoho" van Blitar naar Surabaya Kota aan de westelijke uitritseinen.

Vervolgens is het de beurt aan de CC 201 83 22 met reizigerstrein "Brantas" van Blitar naar Jakarta Pasar Senen. Deze trein wordt gefotografeerd aan een handbediende overweg met bijbehorend kloksein.

Op 6 augustus maken we een uitstap naar Tempak Sewu, een waterval die die zo uit Jurassic Parc zouden kunnen komen. Bij de voorbereiding van deze reis viel op dat de mooiste foto"s van dit spektakel vlak na zonsopgang met een drone gemaakt kunnen worden, op die manier kan immers vulkaan "Semeru" op de achtergrond mee worden gefotografeerd. Zo gezegd, zo gedaan: om 5u30 "s morgens vertrekken we aan het guesthouse, zodat we op tijd van dit spektakel kunnen genieten. Tip van uw webmaster: als u deze fantastische plek bezoekt, neem dan zeker een gids om naar de voet van de waterval af te dalen. Dit is een pittig parcours en u zal helemaal doorweekt terug naar boven komen, maar wat een spektakel! Een regelrechte aanrader!

Een dag later is het hoog tijd voor meer stoom! En hoe In de suikerraffinaderij van Olean reden tot enkele jaren geleden nog stoomlocomotieven voor het vervoer van pas geoogst suikerriet. Vandaag laten we met behulp van een gids een stoomlocomotief opstoken die voor ons de oude tijden zal doen herleven. Terwijl we wachten op de juiste toelatingen om de suikerraffinaderij te bezoeken, mogen we wel al eens rondkijken in de bundel waar de beladen suikerrietwagens worden afgesteld in afwachting van het lossen. Voor de raffinaderij is het belangrijk dat het proces niet stilvalt en dus staan er hier altijd wel een aantal reeksen wagens. Op het terrein van de raffinaderij worden de wagens opgedrukt met tractoren, zoals het exemplaar dat hier afgesteld staat.

Nadat we de nodige toelatingen hebben, kunnen we op ronde. We gaan eerst een kijkje nemen aan het depot. Hier vinden we locomotieven terug die gewoon pauzeren, maar er staan ook meerdere exemplaren als onderdelenleverancier. Nummers opsommen heeft hier wellicht niet zoveel zin, maar noemenswaardig is wel dat er twee locomotieven staan die van het nummer 4 zijn voorzien, waarbij beide exemplaren dan ook nog eens in dienst zijn.

Het personeel in de raffinaderijen is zoals zowat iedereen op Java: zeer vriendelijk en verwelkomend. Als de camera wordt bovengehaald, doen ze gelukkig ook niet moeilijk over een foto meer of minder.

We wandelen naar de raffinaderij zelf en stappen de film "Daens" binnen. Ongelofelijk wat voor industriële archeologie we hier terugvinden! We starten onze zelfgeorganiseerde rondleiding aan de ovens, waar het pulp van vermalen suikerriet wordt gebruikt om in deze ovens stoom op te wekken waar heel het productieproces op draait.

Een verdieping hoger poseren deze arbeiders voor de stoomketels. Hun taak bestaat erin om regelmatig vermalen suikerrietpulp (dat via lopende banden wordt aangeleverd) naar het voedingskanaal van de stookovens te scheppen.

Deze arbeider voegt meteen de daad bij het woord. De term "voedingskanaal" klinkt erg modern, maar uiteindelijk zit in het midden van al dit pulp gewoon een rooster met een schuine buis onder. Die buis leidt recht naar de oven, waar het pulp dan wordt verbrand. De raffinaderij kent een twintigtal van deze ovens die netjes naast elkaar staan gerangschikt.

Vanop een platform krijg je dit overzicht van de installaties. Deze fabriek kan zo de werelderfgoedlijst van Unesco op.

Na al de sensatie in de raffinaderij, is het langzaamaan tijd om terug naar het depot te gaan. We hebben afgesproken om rond 14u te vertrekken en we willen zeker zijn dat alles mooi op schema zit.

Niet dus De houtleverancier is nog niet langs geweest. Stoomlocomotief 4 "Semeru" staat wel onder druk, maar er is te weinig hout voorradig om de rit aan te kunnen vangen. Achter de locomotief ligt wel een hoop hout, maar dat is niet van de juiste kwaliteit om de locomotief mee te stoken. Let ook even op de arbeider die liggend, met een sigaret in de hand, naast de loc pauzeert. Het leven zoals het is op Java

Nu ja, dan kijken we nog maar wat rond in de buurt van de locomotief Nooit geweten dat een diesellocomotief ook als bevestiging voor een waslijn kan dienen.

Zoals enkele foto's hoger al werd opgemerkt, wordt er gebruik gemaakt van tractoren voor het "last mile-transport". En dan te zeggen dat deze rangeringen nog niet zo lang geleden door stoomlocomotieven gebeurde

Op de een of andere manier, lijkt het uiteindelijk allemaal in orde te komen op Java. Met enige vertraging wordt uiteindelijk het nodige stookhout geleverd en kunnen we met de losse loc de lijn op om een aantal beladen wagens op te gaan pikken. Voor de rit van de raffinaderij zitten mijn vrouw, schoonmoeder, onze gids, Peter-Paul en ik in de tender. Comfort zoals het hoort

De langste veldlijnen vanuit Olean zijn meer dan 5km lang. Doordat de stoomlocomotieven een groter profiel hebben dan de diesellocomotiefjes, klaagden de buren van die langere veldlijnen over beschadiging van hun planten door de af en toe voorbijrijdende stoomlocomotieven nadat de reguliere stoomtractie was afgeschaft. Daardoor wordt charterstoom enkel nog gebruikt op de kortste veldlijn die hoop en al een kilometer lang is. Tijdens een vorige bezoek in 2010 bleek dat die langere lijnen behoorlijk wat fotografisch potentieel hebben. Nu ja, het is niet anders en dus zullen we ons tevreden moeten stellen. Alleen Voor een van de eerste keren tijdens deze reis duiken er ook wolken op. Het zal toch niet waar zijn

Het plan is om met de trein af te wachten totdat de zon écht laag staat en dan schijnvertrekken uit te voeren bij het mooiste licht van de dag. Alleen wordt achter ons het wolkendek alleen maar dikker en dikker. Wat volgt is een hoop stress en een stevige dosis kansberekening om net op die momenten schijnvertrekken uit te voeren wanneer we de trein in de zon zullen hebben. Geen evidentie, want de wind stond tegen de rijrichting van de trein in. Deze eerste foto is alvast een succes.

Bij het tweede schijnvertrek zou je het misschien niet zeggen door de blauwe lucht op de achtergrond, maar achter ons bevond zich een dik wolkendek. Ook hier lukte het weer net om op het juiste moment loc 4 "Semeru" met haar fraaie beladen trein tijdens een schijnvertrek te fotograferen.

Weer wat verderop langs de lijn bevindt zich deze dode boom. Ook dat punt vraagt uiteraard weer om een schijnvertrek. Hier hebben we al wat meer last van sluierwolken, maar het motief is leuk genoeg om de foto toch te tonen. Overigens is het voordeel van dit korte veldlijntje dat het min of meer goed ligt qua zonnestand. Ok, de neus van de locomotief is niet belicht, maar sommige andere veldlijnen liggen compleet in tegenlicht.

Tussen twee fotostops in ontstaat dit sfeerbeeld van de machinist. De hoek waaronder de zonnestralen invallen, geeft goed aan hoe laag de zon al staat. Een van uw webmasters' favoriete momenten van de dag komt er aan. De minuten rond zonsopgang en zonsondergang bieden immers telkens weer het nodige fotografische spektakel.

Alsof het zo zijn moet Bij de volgende fotostop zou de zon rotslecht hebben gestaan en meteen is er een dikke wolk die een handje helpt. Dit soort "bushokjes" zie je overal op Java. In het algemeen worden ze gebruikt door oudere mannen die er een babbeltje komen maken.

De bewolking begint nu écht in ons voordeel uit te draaien Tijdens het volgende schijnvertrek worden we getrakteerd op een fantastisch lichtspel met een typisch Javaans sfeertje rond de spoorlijn. Overigens hebben we na de passage van de locomotief de machinist moeten aanmanen om meteen te stoppen. Hij had niet door dat vlak voor onze neus meerdere (onberemde) wagens waren ontkoppeld.

De zon zakt enorm snel op Java en dus is ze net onder bij het volgende schijnvertrek, aan de ingang van de suikerraffinaderij. Let zeker ook even op de motorrijder met zijn mobiel eetkraampje. Dit soort mobiele restaurantjes zie je enorm vaak in Azië.

De locomotief stopt vlak naast ons en dus kunnen we nog een tweede sfeerbeeldje maken van het mobiele restaurant. Hoewel het eten er vaak enorm lekker uitziet, is het voor westerlingen niet zo aan te raden om hiervan te proeven, aangezien onze spijsvertering ondertussen zo weinig gewend is dat we enkele dagen lang de gevolgen zouden dragen.

Het lijkt wel de dag van de problemen Na de toestanden met het hout voor de stoomlocomotief en de plots opduikende bewolking, is het nu file aan de weeginstallatie van de suikerraffinaderij. Blijkbaar is de netwerkverbinding met de hoofdzetel in Surabaya, zo'n 115km verderop, verbroken. Doordat men vanuit de hoofdzetel wil controleren of er niet gefoefeld wordt met de tonnages aan geoogst suikerriet, is het verboden om de treinen nu te lossen. Nu ja, dat geeft dan weer de tijd om deze opname te maken van de fraaie Schoema die ook met een beladen suikerriettrein op beterschap moet wachten.

Voor het personeel van de stoomloc zit er ook niets anders op dan te wachten Vervelend voor hen is ook dat ze niet rustig iets kunnen gaan eten. Zoals ze zelf zeggen: "een dieselloc kan je meteen opstarten, een stoomloc vraagt continu om aandacht".

We wachten nog ruim een uur samen met hen, want we hebben afgesproken dat ze in het donker met "bagasus" gaan stoken: pulp van suikerriet dat de neiging heeft om gloeiend de schoorsteen te verlaten. Als kind maakte dit soort foto's van Colin Garratt al indruk op uw webmaster. Dat maakt het natuurlijk extra leuk om zoveel jaren later zelf dit soort foto's nog te kunnen maken.

Ondertussen steekt er een briesje de kop op. Nadat we alles in gereedheid hebben gebracht voor een foto langs de andere kant van de trein, lijkt het daardoor of de trein ook effectief in beweging is. Was het maar waar De problemen met de netwerkverbinding zijn nog niet opgelost. Na twee uur wachten houden wij het voor bekeken, want we moeten nog enkele uren rijden vooraleer we aan het hotel aankomen. Ondertussen duimen we mee dat het sympathieke personeel van loc 4 "Semeru" toch op een redelijk uur naar huis kan.

Op 8 augustus 2019 zien we een wedstrijd spoorlopen voor gevorderden: de "100m blote voeten". Je moet deze jongens wel nageven dat hun kleding mooi bij de kleuren van het inritsein past. Verder is deze foto stap 1 in ons overzicht van het Javaanse seinenboek: het sein toont hier de stand "passage niet toegelaten".

Hoofdstuk 2 toont ons het inritsein in de stand "inrit veilig via het hoofdspoor". Ondertussen passeert een CC 201 met reizigerstrein "Probowangi" van Surabaya Gubeng naar Banyuwangi Baru. Het sein is trouwens niet zo lang geleden geschilderd, waardoor het er wel érg fraai uitziet.

Op blokafstand volgt ook nog deze onderstopper die van Jember naar Ledokombo rijdt. Omdat dit werktuig op het zijspoor wordt gestald, zien we nu de onderste arm op veilig staan en zo is ineens ons overzicht compleet.

We ronden ons bezoek in deze omgeving af in het station van Kalisat. Hier takte vroeger een spoorlijn naar Porobolinggo af, maar sinds enkele jaren is dit gewoon een station op de spoorlijn van Jember naar Banyuwangi. We zien de CC 201 92 01 met reizigerstrein "Pandanwangi" van Banyuwangi Baru naar Jember rijden. Omdat het binnen enkele dagen de dag van de onafhankelijkheid is, is de locomotief al getooid met Indonesische vlaggetjes. Deze vlaggen zullen we de komende dagen exponentieel zien opduiken op het eiland.

"s Namiddags wordt per trein van Jember naar Probolinggo gereisd. Van daaruit zal het "s avonds met een minibus naar de voet van de bekendste vulkaan van Java gaan. Omdat we nog even tijd over hebben, wandelen we naar het strand van Probolinggo. Dit strand aan de Javazee staat niet bepaald bekend om haar goudgele kleur. Door de nabijheid van vulkanen is dit strand bedekt met een laagje vulkaanas. Maar goed, dat mag de pret niet bederven wanneer de zon ondergaat na weer een fantastische dag op dit geweldige eiland.

De nacht erna is het erg vroeg opstaan: al rond 3u vertrekken we per jeep om te genieten van de beroemde zonsopgang aan vulkaan Bromo. Uw webmaster had dit spektakel ook tijdens zijn eerste reis in 2010 al bewonderd, maar kan dit schouwspel zeker voor een tweede keer waarderen. De beloning van het vele klimwerk naar het uitzichtspunt is groot wanneer ochtendnevel het plateau rond de Bromo bedekt. De vulkaan Bromo ziet u trouwens in het midden, dit is de krater met een kleine rookpluim. De iets hogere krater rechts is vulkaan Batok. Op de achtergrond ziet u de veel grotere vulkaan Semeru.

Enkele uren later zijn we weer op seinhuizenjacht. We bevinden ons op 9 augstus 2019 in Post A te Malang. Dit bloktoestel is (zoals bijna overal op Java) van het type Siemens & Halske en vormt meteen het grootste toestel dat we tijdens deze reis kunnen bewonderen.

Bij de voorbereiding van deze reis bleek dat er rond Malang goederenverkeer rijdt. Dan gaat het hart van de gemiddelde spoorwegliefhebber al wat sneller kloppen. Bij onze aankomst hebben we hier natuurlijk meteen naar gepolst en jawel, er zou nog een goederentrein passeren. Stipt op tijd zien we zo de passage van de CC 206 13 50 met een ketelwagentrein van Malang PT. Pertamina Terminal BBM naar Surabaya Terminal BBM Bandaran.

We wandelen van het ene seinhuis naar het andere en passeren daar toevallig (nu ja...) langs het depot. Links zien we de CC 201 83 20 die pauzeert voor de werkplaats. Rechts staat ook de CC 203 01 06 afgesteld.

Gewoon een foto van een van de bureau"s in het depot. Toch herinnerde dit uw webmaster een de vroegere koerdiensten in Belgische depots. Kenners weten vast waarom.

Bij het andere seinhuis aangekomen blijken er onderhoudswerkzaamheden gaande te zijn. Eerder uitzonderlijk voor Java zien we een arbeider mét walkie-talkie maar zonder veiligheidsvest aan het werk in de sporen. Ondertussen bereikt de CC 203 95 01 haar bestemming met reizigerstrein "Malioboro Express" van Yogyakarta naar Malang.

Na een bezoek aan het andere seinhuis, keren we terug naar het station. Ondertussen zakt de zon en is het lastig om nog goede treinenfoto's te nemen. Deze schilderactie blijft echter niet onopgemerkt. Het minste wat je kan zeggen, is dat ze creatief bezig zijn.

Op 10 augustus 2019 wordt afscheid genomen van Peter-Paul en trek ik er voor een tweede dag op uit in de regio Malang. Ik start de dag met erg fraai ochtendlicht in het station van Malang Kota Lama. Hier blijkt het eerder druk te zijn. Links zien we de CC 206 13 100 met reizigerstrein "Matarmaja" van Jakarta Pasar Senen naar Malang vertrekken. Op de achtergrond pauzeert de CC 203 01 06 met ketelwagens. Rechts rangeert ook nog de CC 206 13 09 los. Zo hebben we op één foto ineens de drie locomotiefreeksen die de ruggengraat van het Javaanse treinverkeer vormen.

Totaal onwetend dat vanuit dit station een aansluiting wordt bediend, is het natuurlijk extra leuk om de CC 203 01 06 met een set ketelwagens te zien rangeren. Het is duidelijk dat ze haast hebben en dus besluit uw webmaster om meteen het aansluitspoor te volgen, niet wetend wat hij daar mag verwachten.

Werkelijk net op tijd wordt dit punt bereikt. De kinderen hebben natuurlijk aandacht voor de buitenlandse bezoeker, maar ze waren hier enkele seconden eerder nog gewoon op en rond het spoor aan het spelen. Nu maken ze het spoor toch maar even vrij, want daar is de CC 203 01 06 met haar ketelwagentrein naar de aansluiting van Malang PT. Pertamina Terminal BBM.

Meteen na de actie op de aansluiting wandelt uw webmaster langs het traject van Malang Kota Lama richting het hoofdstation van Malang. Gezien de korte afstand tussen de stations, vermoed hij dat de voorseinen van beide stations wel eens dicht bij elkaar zouden kunnen staan. Dit blijkt inderdaad het geval zoals op deze foto te zien is. Het blijkt echter dat de voorseinen (bijna?) nooit worden bediend. Hoe dan ook levert het een fraai zicht op wanneer de CC 206 13 30 met reizigerstrein "Malioboro Ekspres" van Malang naar Yogyakarta passeert. Oh ja: uw webmaster heeft het wel voor fotopunten die dusdanig rommelig zijn dat het opnieuw fraai wordt.

Enkele honderden meters verderop werd de Barokah-Moskee ontdekt. Dit fraaie gebouw vlak langs het spoor schreeuwde om wat opnames met treinen. Lang wachten was alvast niet aan de orde, want tien minuten later passeerde de CC 206 13 09 met ketelwagentrein van Malang PT. Pertamina Terminal BBM naar Surabaya Terminal BBM Bandaran.

Nog eentje om Infrabel helemaal de gordijnen in te jagen! Walter De Buck-gewijs is dit kind in het hoofdspoor aan het spelen met zijne vlieger me zijne steert. De propere versie weliswaar ;)

Een sfeerbeeldje dat goed aangeeft wat voor chaos het doorgaans aan de overwegen is bij de passage van een trein. Nee, dit is géén eenrichtingsstraat, dus aan de andere kant staat een minstens even grote meute klaar om weer verder te rijden zodra de slagbomen worden geopend. De locomotief die we zien is trouwens de CC 206 13 17 terwijl ze reizigerstrein "Mutiara Selatan" van Bandung naar Malang sleept.

Ook een manier om oude treinrails te recycleren: slijp ze in stukken, steek ze in de grond en schilder ze. Zo bekom je een eenvoudige afscheiding. Wordt dit meisje nu als hangjongere gerekend, aangezien ze aan deze afscheiding hangt om te zien wat er bij de huizen naast het spoor gebeurt?

Bij de voorbereiding van deze reis had uw webmaster gezien dat er in Malang een wel erg opvallend geschilderde wijk langs het spoor ligt. Tijdens het wachten op een volgende trein wordt alvast deze foto gemaakt, waaruit blijkt hoe opvallend deze woonwijk is geschilderd.

Op de vorige foto zagen we huizen die heel willekeurig zijn geschilderd, maar dit bovenaanzicht met de drone maakt duidelijk dat er voor een groot gedeelte van de wijk een strakke structuur is gehanteerd. Ondertussen rangeert op de achtergrond een CC 206 met een set lege reizigerswagens aan de uitrit van station Malang.

Uw webmaster moest en zou een trein met de juiste zonnestand fotograferen aan de voorseinen tussen Malang en Malang Kota Lama. Met de dienstregeling op zak kon de juiste trein worden uitgekozen. Nu lijkt dat niet zo moeilijk met een relatief intense dienstregeling, maar doordat we vlak onder de evenaar zitten, draait de zon rond de middag pijlsnel door. Geen evidentie op het smalle strookje waar deze foto wordt gemaakt. We zien de CC 201 77 16 met reizigerstrein "Penataran" van Blitar naar Surabaya Kota.

Op de vorige foto zagen we het voorsein van het inritsein op deze foto. Na het afleveren van een reizigerstrein in Malang Kota Lama rijdt deze CC 201 los naar het depot van Malang. Uiteraard wordt de locomotief daarbij meteen op een zijspoor binnengetrokken, zoals aan de stand van het sein te zien is.

Door de drone wat verderop te laten zweven, kan dezelfde locomotief ook nog op een viaduct nabij de kleurrijke wijk worden gefotografeerd. Uw webmaster bevindt zich ook ergens op deze foto. Zoeken maar

Met de wetenschap van gisteren dat er in de vroege namiddag een goederentrein van Malang PT. Pertamina Terminal BBM naar Surabaya Terminal BBM Bandaran rijdt, besluit uw webmaster om tijdig naar het stationnetje van Blimbing te rijden. Hij weet niet wat hij er zich van moet voorstellen, maar met zo'n fraaie naam kan het eigenlijk niet tegenvallen. Dat doet het ook niet Mooi op tijd passeert de CC 206 13 15 met haar ketelwagentrein dit fraaie stationnetje.

Zo'n becak is eigenlijk toch een multifunctioneel iets: je kan er mensen mee vervoeren, maar tussenin biedt het ook gelegeheid om uit te rusten.

Doordat uw webmaster zich op hetzelfde moment als gisteren in het hoofdstation van Malang bevindt, is het vrij gemakkelijk om het treinverkeer te voorspellen. Hij besluit reizigerstrein "Tawang Alun" van Malang Kota Lama naar Banyuwangi Baru vanaf de kop van het perron te fotograferen. Sleper van dienst is de fraaie CC 201 92 02.

Een halfuur later staat uw webmaster aan de andere kant van het station om daar reizigerstrein "Penataran" van Blitar naar Surabaya Gubeng te fotograferen bij vertrek. De CC 201 77 06 heeft echter problemen, waardoor wordt beslist om die locomotief naar het depot te laten rijden en uit te wisselen voor een ander exemplaar. Kan gebeuren zeker? We zien de CC 201 77 06 bij die rangering naar het depot.

's Avonds reist uw webmaster met de "Malioboro Expres" van Malang naar Blitar. Bij het uitstappen in Blitar wordt nog even de CC 201 77 03 met deze trein gefotografeerd voordat hij vertrekt richting Yogyakarta.

Vandaag (11 augustus) is de laatste dag dat er op dieseltreinen en mechanische beveiliging wordt gejaagd. De dag wordt grotendeels in Rejotangan doorgebracht, waar 's morgens rond halfacht deze eerste foto wordt gemaakt van de CC 203 95 08 met reizigerstrein "Majapahit" van Jakarta Pasar Senen naar Malang.

Bij de voorbereiding van deze reis werd (zoals bijna altijd) hard gezocht naar leuke fotopunten. Zo vond uw webmaster een leuke opname van dit fotopunt, maar in de begeleidende tekst werd enkel vermeld dat deze foto in de buurt van Blitar was gemaakt. Een lange zoektocht via Google Earth leverde helaas geen uitsluitsel op. Gelukkig kon uiteindelijk een spoorwegarbeider helpen door dit fotopunt in Rejotangan te lokaliseren. Zo kan uiteindelijk dan toch deze foto worden gemaakt. We zien dezelfde trein als op de vorige opname, die een halve minuut eerder met de drone was gemaakt.

Wat later wordt naar het station gewandeld, waar uw webmaster meteen bij de stationschef wordt uitgenodigd terwijl die nagaat of de fototoelating wel authentiek is. Op dat moment komt een technicus binnen en na het nodige overleg over de walkie-talkie stelt die een reisweg in, waarbij het inrijsein meermaals wordt bediend. Net op dat moment geeft de stationschef ook de bevestiging dat er mag worden gefotografeerd en dus vraagt uw webmaster meteen welke storing er gaande is. Er blijkt iets met het voorsein aan de hand te zijn, maar het zou binnen 15 minuten worden opgelost. Shit Dat wordt een stevige wandeling en er is maar weinig tijd. Tot overmaat van ramp moet uw webmaster een veilgheidsvest aandoen dat eerder voor de Noord-Europese winters kan dienen dan voor de Javaanse variant van tegen de 30°C. Nu ja, lang verhaal kort: uiteindelijk blijken de monteurs de voorseinarm te wisselen en kunnen hier redelijk veel foto's van worden gemaakt.

Net na afloop van de werkzaamheden passeert de CC 201 77 23 met reizigerstrein "Kahuripan" van Blitar naar Kiaracondong aan dit voorsein met de "nieuwe" seinarm. De laatste arbeider ter plekke zwaait ondertussen naar de machinist van de trein.

Nadat al het gereedschap is ingeladen, meldt de arbeider zich af. De oude seinarm zal mee naar het depot worden genomen. Nu ja, hij was sowieso te groot om door uw webmaster als souvenir te worden meegenomen.

We begeven ons vervolgens naar het inritsein behorend bij het voorsein van de vorige foto. Daar moeten we niet lang wachten op de volgende trein. Luid bulderend passeert de CC 203 98 15 met reizigerstrein "Dhoho" van Blitar naar Surabaya Kota.

Nog steeds in de véél te dikke veiligheidsjas stapt uw webmaster van het ene naar het andere inrijsein. Twintig minuten later zal immers de volgende reizigerstrein passeren. Na enkele minuten op adem te zijn gekomen, wordt dan ook de CC 203 98 04 met reizigerstrein "Brantas" van Blitar naar Jakarta Pasar Senen gefotografeerd.

Het is nu echt spitsuur (en dat op de middag) want in het station wordt gekruist met een andere reizigerstrein. Nadat de eerste rijweg is afgebroken en de rijweg is ingesteld voor de pauzerende reizigerstrein weerklinkt de zware claxon van de CC 201 77 13 die haar reis verderzet met reizigerstrein "Dhoho" van Surabaya Kota naar Blitar.

Hierna wordt naar Blitar gereisd om daar nog wat foto's te maken alvorens naar Madiun wordt gereisd. In fantastisch avondlicht kan de CC 203 02 02 met reizigerstrein "Penataran" van Surabaya Kota naar Blitar worden gefotografeerd.

Voor de laatste twee dagen van deze reis bevinden we ons in de regio van Madiun. Nabij deze stad bevinden zich de laatste twee suikerraffinaderijen waar nog actieve stoomtractie rijdt tijdens het oogstseizoen. De eerste raffinaderij rond Madiun is Pagottan, hier gaan we op 12 augustus 2019 op bezoek. Tijdens het eerste bezoek aan Java in 2010 was deze raffinaderij buiten gebruik, omdat op dat moment o.a. de stoomlocomotiefjes van traditionele exemplaren naar vuurloze locomotieven werden verbouwd. De andere twee raffinaderijen die toen wel in gebruik waren waren Kanigoro en Purwodadi. De eerste daarvan is ondertussen gesloten en werd gelukkig destijds bezocht. De tweede is nog open en zal morgen voor de tweede keer worden bezocht. Op deze eerste foto vanuit Pagottan zien we alvast de locomotieven 7 en 6 tijdens een rangeerbeweging.

Aan een overweg nabij de raffinaderij zijn verschillende verkopers actief. Deze verkoopsters vinden het gelukkig geweldig om naast een gigantische tros bananen te worden gefotografeerd.

Nee, dit is niet speciaal geregeld.. Toevallig zien we alle drie de locomotieven die dienst doen op dezelfde plek. Dit moment duurt maar enkele seconden, dus snel zijn is de boodschap. We zien achtereenvolgens loc 8 (gebouwd bij O&K, bouwjaar 1923), loc 6 (O&K, bouwjaar 1923) en loc 7 (O&K, bouwjaar 1925).

Enkele seconden later ziet het er allemaal al heel anders uit wanneer loc 7 en loc 6 een beladen suikerriettrein van de overgavebundel naar de suikerraffinaderij opduwen. De locomotieven worden niet aan de trein gekoppeld (en worden zelfs niet altijd onderling gekoppeld) dus er gaat geen tijd verloren aan tijdrovende zaken zoals remproeven. Gewoon opduwen die handel

Rond de raffinaderijen rijden niet enkel stoomlocomotieven rond. Hier zien we loc 2 tijdens het overbrengen van een set lege suikerrietwagens van de raffinaderij naar de laadplaats buiten de fabriekspoorten.

Aan de laadplaats bevinden zich nog twee diesellocomotieven. De manier van werken aan deze raffinaderij is eigenlijk best wel omslachtig als je erover nadenkt Aan de laadinstallatie wordt suikerriet vanop vrachtwagens in lege wagens geladen. Die wagens worden daar door de twee diesellocomotieven rechts gerangeerd. De wagens rollen trouwens vanaf een overloopwissel tot voorbij de locomotieven, zodat die diesellocomotieven de wagens altijd opduwen. Na het beladen duwen ze de wagens tot op het terrein van de raffinaderij, waarna de stoomlocomotieven de laatste 150m voor hun rekening nemen tot aan de losplaats. De lege wagens worden op hun beurt door het kleine diesellocje van de vorige foto klaargezet voor de twee grotere diesellocomotieven, waarna alles weer van voor af aan begint. En dat allemaal op een afstand van hoop en al 250m. Misschien nog een ideetje voor een modelbaan?

Nadat een volle set wagens naar de suikerraffinaderij is gebracht, wachten de stoomlocomotieven ergens op het emplacement op de volgende taak. Op een uur tijd zijn ze gemiddeld zo'n tien minuten actief. We zien loc 8 hier op het moment dat er weer actie in de zaak komt.

Die actie bestaat uit het opduwen van een volgende set wagens naar de raffinaderij. Duidelijk te zien op deze foto is dat dit vroeger een locomotief met een sleeptender was. Bij de ombouw naar een vuurloze stoomlocomotief werd de tender uiteraard overbodig, wat vrij stoïcijns is opgelost.

Nadat er weer een reeks wagens van de laadinstallatie naar de overgavebundel is geduwd, worden de locomotieven 3 en 4 op een afstelspoor gestald. Het grote rooster voorop de locomotieven dient uiteraard voor het opduwen van de beladen wagens. Let even op het opschrift PG Pagottan, waarbij de PG Pabrik Gula oftewel suikerraffinaderij betekent.

Om de 3 à 4 uren moeten de vuurloze stoomlocomotieven de stoomvoorraad gaan aanvullen. We zien loc 8 aan de vulleiding hangen. Deze foto kon enkel met de drone worden gemaakt 's Morgens wilde de directeur van de afdeling Public Relations geen toelating geven om de locomotieven te fotograferen. Een vriendelijke ingenieur die me tot bij hem bracht zocht daarop een compromisoplossing en vond die via een andere chef die toch toelating gaf om aan de toegangspoort van de raffinaderij foto's te maken. In de ruime omgeving van die poort wordt uw webmaster ondertussen al vier uur met rust gelaten, zolang hij binnen het zicht van de bewaker blijft. Wanneer de locomotief zich gaat bevoorraden, wordt het echter lastiger, want dat punt bevindt zich buiten het gezichtsveld van de bewaker. Uiteindelijk blijkt het een uitstekend compromis om de drone op missie uit te sturen, terwijl uw webmaster braaf langs de bewaker blijft staan.

In de namiddag loopt een en ander grondig mis: in de raffinaderij zijn er technische problemen, waardoor er urenlang geen trein mee rijdt Dan maar enkele staatsieportretten maken, zoals van loc 8. Dit biedt ons de kans om wat dieper in te gaan op de opbouw van de locomotieven in Pagottan, want dit zijn geen alledaagse stoomlocomotieven. Ze zijn immers van het type Luttermöller, wat inhoudt dat de voorste en achterste as via tandwielen met de nabijgelegen assen zijn verbonden. Ze zijn dus wel degelijk aangedreven, maar niet via drijfstangen. Door deze opbouw kunnen ze enorm goed overweg met bochtige tracés en dat komt in een suikerrafinaderij natuurlijk goed van pas.

Urenlang rijden er geen beladen treinen meer. Toch slaagt men erin om de locomotieven regelmatig te laten rangeren. Ach, je moet iets he

Loc 7 wordt uiteindelijk tegen een beladen stam gerangeerd en loc 6 duikt ineens ook terug op vanuit de raffinaderij. Dat het allemaal maar net past, mag uit deze foto blijken. Even denkt uw webmaster dat er actie in aantocht was, maar de locomotieven worden gewoon achter elkaar opgesteld voor een vertrek dat pas uren later zal plaatsvinden.

Tijdens het lange wachten wordt ook even een kijkje genomen in het machinistenhuis van loc 8. Echt fraai ziet het er toch niet meer uit na de verbouwing tot vuurloze stoomloc

Veel kinderen uit de buurt komen naar de passerende stoomtreinen kijken, kan je hen ongenlijk geven? Alleen moeten ook zij nu natuurlijk wachten tot alles weer in beweging komt. Dit jongetje heeft zich alvast een bijpassende stoel gevonden om te wachten tot er weer schot in de zaak komt.

De enige actie die er nog te beleven valt, is het opduwen van beladen suikerrietwagens van de laadplaats naar de overgavebundel. Die laatste bundel staat ondertussen trouwens bomvol. Nu ja, op die manier wordt loc 3 nog eens in beeld gebracht tijdens het opduwen van zo'n stam.

Het begint te schemeren, maar nog steeds komt er geen schot in de zaak Voor het personeel van de locomotieven 3 en 4 zit er dan ook niets anders op dan te wachten totdat de problemen in de suikerraffinaderij opgelost zijn en ze weer aan het werk kunnen. In de overgavebundel is er immers geen plaats meer voor nog meer beladen wagens.

Ondertussen wacht ook loc 8 met een beladen suikerriettrein aan de suikerraffinaderij tot de problemen eindelijk zijn opgelost. Uw webmaster houdt het voor bekeken. In de schemering konden nog enkele sfeeropnames worden gemaakt, maar in het donker is de fun er helemaal vanaf.

De volgende morgen, op 13 augustus 2019, bevinden we ons aan de suikerraffinaderij van Purwodadi. Eén stoomlocomotief is in dienst, maar normaal gezien rijden er twee exemplaren. Dat heeft gevolgen voor de manier van werken, zoals dadelijk zal blijken. Locomotief 10 is in 1910 bij Orenstein & Koppel gebouwd en heeft dus net geen 110 jaar actieve dienst op de teller op het moment van deze opname. Iets waar moderne locomotieven bijlange na niet aan zullen voldoen.

Normaal gezien worden de beladen treinen in Purwodadi opgeduwd door twee locomotieven. Doordat er echter slechts één locomotief dienst doet, wordt de trein gesleept door de tender voor rijdende locomotief en wordt achteraan de trein nog een tractor ingezet als opdrukkracht. Al bij al is het jammer dat er daardoor enkel tender voor met wagens wordt gereden, maar anderzijds krijgt uw webmaster daardoor wel andere opnames dan tijdens zijn vorig bezoek in 2010. Let trouwens zeker even op de manuele zandstrooier die uit het machinistenhuis hangt.

Nadat de lege wagens in de raffinaderij zijn aangekomen, rijdt loc 10 weer naar de overgavebundel om een volgende set beladen wagens op te pikken. Hierbij wordt deze fraaie brug gepasseerd, een overblijfsel uit het Nederlandse koloniale verleden.

De lege wagens worden met deze dieselloc van de raffinaderij naar de overgavebundel nabij de laadplaats gesleept. Let er zeker even op hoe men zelfs aan deze relatief rustige weg erin slaagt om toch weer de hele breedte van de weg in te nemen tijdens het wachten op het openen van de slagbomen.

Om de een of andere reden werd deze beladen suikerrietwagen apart naar de suikerraffinaderij geduwd door de dieselloc. Liefhebbers van carnavalstreinen komen met deze locomotieven helemaal aan hun trekken

Na het afleveren van een beladen suikerriettrein, pauzeert loc 10 eventjes aan het seinhuis. U gelooft het niet? Er staat nochtans een draaibaar sein op het dak van het huis.

Enkele dagen eerder hadden we in Olean het lumineuze idee om te proberen om een beladen wagen met de hand te verplaatsen, maar daar zijn we snel weer vanaf gestapt. De beladen suikerrietwagens lopen immers enorm zwaar. Om die reden wordt er in Purwodadi voor de eerste 100m dan ook omzichtig zand gestrooid voorafgaand aan een rit tussen de overgavebundel en de raffinaderij. Daarbij wordt deze speciale zandschep gebruikt.

Vlak voor het vertrek wordt de locomotief ook even goed opgestookt. Hiertoe wordt de vuurkist volledig met bagasus (pulp van suikerrietstengels) gevuld. Bizar om te zien hoe vol de vuurkist ondertussen zit Toch is dit de normale praktijk met deze brandstof.

Op de vraag aan een bewaker of het depot kon worden bezocht, schudde hij het hoofd. Aan de overgavesporen liet hij uw webmaster oogluikend zijn ding doen, maar aan het depot zou er veel meer volk rondlopen en dan zouden er wellicht problemen ontstaan, bij gebrek aan een officiële fototoelating. 's Middags kwam hij me waarschuwen: tussen halfeen en halftwee is het ploegwissel. Dan is er NIEMAND aanwezig op het fabrieksterrein. Begrepen? Hij had gelijk, er was niemand te zien en dus kon rustig deze opname worden gemaakt van enkele locomotieven in een verschillende staat van ontbinding. Let zeker even op de twee locomotieven met het nummer 15 Bijna onzichtbaar staat ook nog loc 16. Die loc is nog in dienst, maar heeft nood aan een reparatie, waardoor er vandaag maar één locomotief in dienst is.

Tijdens de ploegwissel gaat uw webmaster op zoek naar een fotopunt onderaan de vakwerkbrug. Na wat zoeken bereikt hij dit fraaie fotopunt. De begroeiing laat het maar net toe om loc 10 te fotograferen.

We ronden het bezoek aan Purwodadi af met dit laatste vertrek van een beladen suikerriettrein. Dat vertrek verloopt bijzonder moeizaam, waardoor de stoker naast de trein wandelt en regelmatig wat extra zand strooit om letterlijk en figuurlijk grip op de zaak te krijgen.

De laatste twee dagen van deze rondreis over Java worden enkele toeristische trekpleisters bezocht. We zijn hiervoor naar Yogyakarta gereisd, waar we op 14 augustus enkele uren tijd hebben om het leven op en langs de straat te fotograferen. Deze straat is alvast helemaal gedecoreerd voor de aankomende onafhankelijkheidsdag. Een becak maakt het plaatje compleet.

Wat verderop zien we meerdere kleine handelszaken langs de weg. Sommige daarvan zijn pareltjes om te fotograferen. Zoiets kan je je bij ons nauwelijks nog voorstellen. Deze man repareert elektrische apparaten, zoals de naaimachine van deze geduldige eigenares.

Dit is natuurlijk de hoofdattractie van vandaag: het Hindoe-Javaans tempelcomplex van Prambanan. Dit complex werd gebouwd rond 850 na Christus en laat zich vooral in de late namiddag erg fraai fotograferen. Officieel moet je het park verlaten na zonsondergang, maar het wordt gedoogd dat je nog wat langer blijft om te fotograferen. Zo kan deze opname in de avondschemering gemaakt, een opname waar uw webmaster heel blij mee is.

Een dag later (15 augustus) bevinden we ons aan die andere superbekende tempel van Java: Borobudur. De bedoeling was om bij zonsopgang enkele fraaie opnames te maken vanaf de Setumbu-heuvel, maar daar stak de te dikke ochtendnevel een stokje voor. We gaan dan maar naar de tempel zelf en uw webmaster profiteert van het besproeien van het gras om deze wat alternatieve opname te maken.

Vredevol torent dit boedhistische beeld over het fraaie landschap uit... Je zou bijna vergeten dat dit een van de bekendste toeristische trekpleisters is en dat hier best wel veel volk rondloopt.

Borobudur betekent "tempel op de berg", iets wat vanuit de lucht erg duidelijk wordt gemaakt. Dit is de grootste boedhistische tempel ter wereld en werd gebouwd tussen 750 en 850 na Christus. Een bezoek méér dan waard! Dit is meteen ook het einde van deze uitgebreide fotoreportage. Dit tweede bezoek aan Java maakte duidelijk dat er nog steeds veel interessants te zien is op dit mooie eiland met erg sympathieke mensen. Wie weet keert uw webmaster wel weer eens terug?

Een van de tofste details van reizigersverkeer op Java is het geluid van de Big Ben op stations wanneer een reizigerstrein gaat vertrekken. Dit geluid is duidelijk te horen voordat de machinist van de CC 203 98 18 de tractie volledig opent wanneer hij met reizigerstrein "Serayu I" van Purwokerto naar Jakarta Pasar Senen vertrekt. Cibatu, 29 juli 2019.

"Met de vlam in de pijp" moet de machinist van de CC 203 95 05 hebben gedacht tijdens deze passage met reizigerstrein "Kutojaya" van Kutoarjo naar Kiara Condong. Lebak Jero, 29 juli 2019.

De suikerraffinaderij van Olean is een pareltje om te bezoeken. Ze draait nog grotendeels op stoomtractie, tegen betaling kan ook een stoomlocomotief worden opgestookt. Op 7 augustus brachten we met vijf personen een bezoek aan deze fantastische plek.

Eerst zandstrooien voor meer grip, dan een aanloopje nemen en rijden maar... We zien loc 8 in actie met het opduwen van een beladen suikerriettrein in Pagottan op 12 augustus 2019.

Een dag later bevinden we ons in Purwodadi, waar loc 10 grote moeite heeft met het in beweging brengen en houden van beladen suikerriettreinen.

Videoclip waarin u kan zien wat er allemaal komt kijken bij de passage van een reizigerstrein in een mechanisch beveiligd station. Rejotangan, 11 augustus 2019.

Een bijzonder sfeervol aspect aan de klassiek beveiligde spoorlijnen op Java is dat ze nog zijn uitgerust met klokseinen om de overwegwachters langs de lijn te waarschuwen wanneer er een trein aankomt. Deze videoclip toont een compilatie van het bedienen en het karakteristieke geluid van dergelijke klokseinen.