Spoorwegnostalgie

Ronkende Roemenen

Roemenië is in België op spoorwegvlak natuurlijk vooral bekend als land waar de P8 van het TSP gerestaureerd is. Verder ligt er ook het heerlijke smalspoorlijntje rond Viseu de Sus (zie Smalspoor in het woud) waar de meest exotische spoorvoertuigen dienst doen. Roemenië heeft echter veel meer te bieden: ontelbaar veel niet-geëlektrificeerde spoorlijnen in de meest schitterende landschappen, mechanische seinen bij de vleet en... de reeksen 060 en 062. Deze reeksen diesellocomotieven staan in uw webmasters' top 5 van leukste diesels in Europa doordat ze zo een charmant uiterlijk hebben, aangevuld met een heerlijk motorgeluid.

Toen uw webmaster in 2006, in het kader van een bouwkamp in Oost-Roemenië, langs de spoorlijn Oradea - Cluj Napoca reed en hij daar een 062 met een heerlijke goederentrein tussen de bergen een stationnetje met mechanische seinen zag passeren, nam hij zich voor hier zo snel mogelijk terug te keren. Zo geschiedde dan ook exact een jaar later, samen met reisgenoot Hans. Deze spoorlijn ligt doorgaans in zacht heuvelachtig gebied, maar tussen Bucea en Huedin snijdt ze dwars door een massief en dat is natuurlijk dé garantie op spectaculaire fotoplekken. Met enkel een landkaart en een dienstregeling van de reizigerstreinen als voorbereiding werd koers gezet naar deze spoorlijn. Toen we enkele dagen later naar het smalspoorparadijs rond Viseu de Sus reden, waren er ook daar tussendoor enkele gelegenheden om op normaalsporige diesels te jagen. Ook die foto's vindt u uiteraard in deze reportage.

In de reeks "lotgevallen op reis" hoort toch zeker het volgende voorval thuis... Bij onze aankomst aan de lijn Oradea - Cluj Napoca was het al te laat om nog een herberg te vinden. We hebben ons dan maar voorzien van een lading bier om de sfeer er in te houden. De auto werd in het bos geparkeerd en onder een fonkelende sterrenhemel genoten we bij een frisse pint van een 062 die wat verderop met een goederentrein passeerde. Maar ja, bier heeft zoals zovele dranken de vervelende gewoonte dat je er van naar het toilet moet. Ook uw webmaster ontsnapte niet aan die drang en dus wilde hij uit de auto stappen. Echter: plots bleek er een gigantisch groot wolfachtig beest vlak voor onze auto door te wandelen. Was het een bizar groot uitgevallen hond of toch een wolf? Wel, de makkelijke uitleg zou zijn dat uw webmaster natuurlijk al goed dronken was, de ontnuchtering kwam de dag erna toen we een Roemeen tegen kwamen die ons zei dat wolven in deze streek volstrekt normaal waren...

Nadat we ons op 20 augustus 2007 in de badkamer (een rivier) naast onze hotelkamer (de auto) hebben opgefrist, besluiten we de omgeving wat te verkennen. Het duurt niet lang voor we dit fotopunt gevonden hebben, vlakbij de halte Stana de Valea. Ook al is het dan een relatief moderne trein, de dieselsfeer is toch onmiskenbaar als de 82 0584-1 met haar trein van Cluj Napoca naar Oradea rijdt.

Te Bucea is het heerlijk vertoeven... Terwijl we op een trein van Oradea naar Cluj Napoca wachten, komt een Roemeens ouder vrouwtje ons vragen of we iets willen eten. Het kost ons grote moeite haar uit te leggen dat we dan de trein gaan missen en met spijt in 't hart passen we voor deze vriendelijke uitnodiging. Ondertussen vertelt ze fier over haar zoon die vreemde talen kent maar die nu jammer genoeg niet thuis is. De varkens in haar tuin knorren de hele tijd lustig door. Wat later verschijnt dan toch de oorspronkelijke hoofdrolspeler van dit verhaal: de 82 0543-7 die met haar trein naar Cluj Napoca rijdt.

We besluiten de 82 0543-7 een eindje te volgen. Dit blijkt geen moeilijke zaak want de trein rijdt nu niet bepaald snel en stopt bij elke grasspriet, zo lijkt het. De machinist en diens bijrijder vinden het geweldig, dit zijn ze duidelijk nog niet gewend in Roemenië. Te Ciucea bevindt zich nog een kruisingsstation met mechanische seinen hetgeen natuurlijk een ideale achtergrond vormt om de trein naar Cluj Napoca nog eens te fotograferen.

Alle goede dingen bestaan uit drie en dus toont uw webmaster nog deze derde en laatste opname van de 82 0543-7 met haar reizigerstrein, ditmaal op de volle baan te Cerbesti. Vanaf Poieni is de lijn naar Cluj Napoca dubbelsporig, waardoor je ineens de indruk krijgt dat je je aan een ware hoofdlijn bevindt.

Een uurtje later begint het hoofdprogramma met de 60 1073-0 die een goederentrein van Oradea naar Cluj Napoca sleept. We zien deze trein bij het naderen van Poieni in een erg landelijke omgeving, compleet met hooimijt. Roemenië puur dus, net zoals uw webmaster het graag heeft.

Slechts twee kilometer verderop hebben we de 60 1073-0 met haar goederentrein alweer ingehaald. Ze bevindt zich nu aan de andere kant van het station, daar waar het dubbelspoor naar Cluj Napoca begint. Ook in Poieni vinden we een aantal mechanische seinen. Buiten het inrijsein van het Duitse type, zien we ook een waarschuwingssein (gele rechthoek) en helemaal rechts een rangeersein (paarse ruit) dat het fel overwoekerde maar nog net zichtbare spoor helemaal rechts beveiligt.

Zo'n 15 kilometer verderop bevinden we ons te Huedin, een van de grootste stations langs de lijn. Met haar typische reutelende geluid rijdt de 60 1073-0 dit station door aan een slordige 40km/u. Duidelijk te zien is dat de loc toch een serieuze trein aan de haak heeft, net zoals het hoort.

Ook in Roemenië doet de liberalisering haar intrede. Echter: de Roemeense spoorwegen (CFR) doen niet zo moeilijk over de verkoop van oude diesels als de NMBS. Bewijs hiervan is de 60 0036-8, die met een cementtrein uw webmaster passeert te Ciucea op weg van Cluj Napoca naar Oradea.

De registers worden een uur later helemaal opengetrokken te Aghiresu Fabrici, als daar de 62 1246-8 met een lange goederentrein zwaar haar best doet om op snelheid te raken. Gelukkig krijgt ze assistentie van de 62 0761-7, die achteraan de trein hangt, want de helling die ze nu samen moeten overwinnen is lang en zwaar. Let trouwens eventjes op de weer andere livrei dan bij de vorige foto's van 062'en. Dit is zeker weer een leuke, maar niet de laatste te ontdekken variant.

Een beetje verderop blijkt duidelijk hoe zwaar de machines afgebeuld worden als ze een heuvelkam proberen te bedwingen. Het feit dat de rookpluim van de 62 0761-7 helemaal achteraan de trein niet moet onderdoen voor de rook die uit de 62 1246-8 ontsnapt, zegt wellicht genoeg over de zware helling op dit deel van de lijn.

Te Huedin (hoogste punt van de lijn) aangekomen, wordt de 62 1246-8 van de voorkant van de trein losgekoppeld, waarna deze loc los terugrijdt in de richting waar hij vandaan kwam. Opmerkelijk is dat de 62 0761-7 achteraan de trein gewoon aangekoppeld blijft, hoewel de motor ondertussen is stilgelegd. Begrijpen wie begrijpe kan, want wat heeft dit nu voor zin... Het antwoord volgt pas enkele uren later en wordt zichtbaar gemaakt op de volgende foto.

Plots wordt het eerder ontstane raadsel opgelost als de 62 1246-8 terug opduikt met nog een extra lading wagens van het type dat al eerder werd aangevoerd. Blijkbaar zou de trein in één keer te zwaar zijn geweest, zelfs voor 2 locomotieven, zodat men hem dus maar in twee stukken heeft gekapt. Nu ja, erg is dat niet want dat levert weer een extra 'mini-goederentrein' voor de lens op.

In het station plaatst de 62 1246-8 de nieuw aangevoerde wagens tegen de al gereedstaande trein, zodat de al een respectabele lengte tellende sleep er alleen nog maar langer op wordt. In een schitterend avondlicht is het nu spannend afwachten totdat de trein zich in beweging zet. Helaas gebeurt dit pas net na zonsondergang zodat fotograferen lastiger wordt dan wat de bedoeling was. Nu ja, het akoestisch genot mag er nog altijd wezen en da's ook al veel waard natuurlijk.

Een stevige nachtrust later starten we de 21e augustus op een boogscheut van ons pension. Hoe heerlijk dit pension gelegen is, hoeft geen betoog als u weet dat het ter hoogte van de rotsen op de achtergrond ligt. Enfin, over naar de orde van de dag want de overwegbel rinkelt en daar is de 82 0446-3 als die met een reizigerstrein van Oradea naar Cluj-Napoca rijdt.

Ook nu besluiten we weer een achtervolging in te zetten en zo komen we te Ciucea terecht, waar we dezelfde trein bij het binnenrijden van het station kunnen fotograferen. We zien de 82 0446-3 hier ter hoogte van enkele herhalingsseinen. Deze seinen herhalen gewoon de stand van de uitrijseinen (die verderop in de bocht staan), ze zijn dus niet te verwarren met echte waarschuwingsseinen, aangezien ze niet op de daarvoor voorgelegde remafstand staan.

Vervolgens rijden we nog naar Poieni, waar we vanop een afgestelde goederenwagen nog een laatste maal de 82 0446-3 met haar trein naar Cluj Napoca kunnen fotograferen. Opmerkelijk detail: mechanische seinen van het Duitse type en de Oost-Europese variant worden hier los door mekaar gebruikt. Deze zijde van het station is duidelijk beveiligd met seinen van het Oost-Europese type, iets waar uw webmaster zeker niet rouwig om is. Om het helemaal af te maken, wordt de sfeer nog aangevuld met een leuk seinhuis van waaruit de seingever ons nauwlettend in het oog houdt.

Na het maken van de vorige foto zakken we af naar Viseu de Sus, om daar een dag later op smalspoorgeweld te gaan jagen. Onderweg is er echter nog tijd genoeg om nog enkele leuke foto's te maken langs de spoorlijn Salva - Sighetu Marmatiei, waarlangs ook Viseu de Sus gelegen is. We beginnen onze jacht te Cosbuc, waar we de 62 0653-6 ontmoeten die met een reizigerstrein van Sighetu Marmatiei naar Beclean pe Somes onderweg is. Deze loc is al in de nieuwe kleurstelling van de CFR geschilderd, een kleurstelling die helaas toch serieus moet onderdoen voor de diverse oudere livreien.

In de avondschemering zien we ten slotte nog een 65 (een moderne Roemeense dieselloc) met een trein van Sighetu Marmatiei naar Timisoara Nord rijden. Deze laatste foto wordt vanuit de tuin van de Roemeense familie hier in beeld genomen. Deze gastvrije mensen vinden het geweldig dat we hen mee op de foto willen zetten terwijl ze rustig naar de voorbijrijdende treinen kijken. Let ook eens op hun traditionele kleding. Ja, in de Maramures (Roemeens deel van de Karpaten) zie je dit nog met de regelmaat van de klok. Hopelijk kunnen de Roemenen toch een deel van deze traditie in stand houden...

De 22e augustus 2007 wordt grotendeels gespendeerd op het smalspoornet rond Viseu de Sus. 's Avonds is er echter nog tijd om op normaalspoordiesels te gaan jagen. Eigenlijk is het de bedoeling dezelfde avondtreinen als gisteren te fotograferen, maar plots blijkt dat in Dealu Stefanitei veel te vroeg het uitrijsein richting Salva op veilig staat. Dit kan eigenlijk maar één ding betekenen: er is een goederentrein in aantocht! Snel zoeken we een punt in de buurt. Wat, een punt? Nee, wellicht HET punt van deze reis... Puur genot is het als dan enkele minuten later de 60 0643-1 met een goederentrein uw wel erg tevreden webmaster passeert.

Het feest gaat nog eventjes door: een halfuurtje later komt de verwachte reizigerstrein naar Sighetu Marmatiei opdagen. Gesleept door een onbekend gebleven 060 zien we deze trein hier op een brug nabij Dealu Stefanitei. Meer moet dat niet zijn :-)

23 augustus: een nieuwe dag, hetzelfde plan: eerst gaan we op smalspoorjacht, daarna zijn de normaalspoordiesels weer aan de beurt. Te Romuli maakt de spoorlijn een grote bocht omheen een hoge heuvel. Vanop deze heuvel heb je uitzicht op een drietal bruggen (met nog een vierde exemplaar een beetje verderop, zie de vorige foto), waardoor dit natuurlijk een ideale plek is om een trein van Cluj Napoca naar Sighetu Marmatiei te fotograferen. Zo gezegd, zo gedaan, als een onbekend gebleven 060 een van de bruggen oversteekt.

Op 24 augustus 2007 trekken we van Viseu de Sus in Roemenië over Hongarije naar Chabowka in Polen. 's Morgens hebben we echter nog wel wat tijd om diesels te fotograferen in Roemenië. Die kans laten we uiteraard niet schieten en dus zakken we af naar Valea Viseului, een voormalig grensstation aan de Ukraïeense grens, waar de Roemeense treinen van front moeten wisselen aangezien het voor binnenlands verkeer tevens een keerstation is. Al snel komt de 62 1130-4 met een trein van Sighetu Marmatiei naar Salva. Onzichtbaar achteraan de trein hangt nog de 62 0653-6. Een beetje tegen onze zin vervalt hierdoor natuurlijk de anders noodzakelijke frontwissel in dit station.

Enkele kilometers voorbij Valea Viseului, in de richting van Salva, bevindt zich het dorpje Bistra. Toen uw webmaster en diens reisgezel vroeg in de morgen richting Valea Visuelui reden, was dit dorpje nog in een dicht mist gehuld. Een dik uur later is de mist al veranderd in een nevel die rustig optrekt. Dit creëert toch wel extra sfeer als de 62 1130-4 met haar trein (en achterop onzichtbaar de 62 0653-6) naar Salva rijdt.

Te Leordina bevindt zich nog een kruisingsstation dat mechanisch beveiligd is. Helaas laat de zon het net even afweten als de 62 1130-4 met haar trein en de 62 0653-6 de rit naar Salva vervolgt. Te Viseu de Jos (nabij Viseu de Sus) wordt de 62 0653-6 met een deel van de trein achtergelaten, waarna die combinatie enkele uren later weer naar Sighetu Marmatiei zal terugrijden.

Te Viseu de Jos bevindt zich een vrij groot station, dat nog volledig met mechanische seinen beveiligd is. Dat dit een mooi decor is om een diesel te fotograferen, hoeft geen betoog. Jammer genoeg is het eventjes kalm wat betreft doorgaand verkeer. Gelukkig mag loc LH70 672 even aan het werk: ze sleept hier een stam lege houtwagens naar de houtzagerij te Viseu de Sus. Interessant om weten is dat het bewuste hout eerst via het smalspoornet rond Viseu de Sus vanuit het woud naar de zagerij werd vervoerd, waarna het dus per normaalspoor en ondertussen in planken gezaagd haar weg vervolgt.

Zoals praktisch altijd het geval is bij grotere mechanisch beveiligde stations, bevinden er zich ook in Viseu de Jos twee grote seinhuizen. Het gestel (toestel waarop zich de handels bevinden om de wissels en seinen te bedienen) is van het type Siemens-Halske, zoals doorgaans het geval is in Centraal- en Oost-Europa.

Om ervoor te zorgen dat er geen twee treinen naar mekaar toe gestuurd kunnen worden, worden de verschillende stations langs een lijn natuurlijk met elkaar verbonden. Hierbij is het principe dat degene die een trein wil laten vertrekken toestemming moet vragen aan het station waar hij de trein naartoe wil sturen. Bij mechanisch beveiligde stations gebeurt dit met een blokkast. Terwijl de seingever een van de vele knoppen bovenop de kast indrukt, draait hij aan de zwengel links van de kast, waardoor hij een wisselstroom opwekt. Deze doet zowel bij hem als in het volgende station een nok bewegen, waardoor bepaalde handels van seinen worden vrijgemaakt of juist worden geklemd. Ingenieus, niet?

Onze rondrit langs niet geëlektrificeerde spoorlijnen in Roemenië ronden we af in schoonheid nabij Sighetu Marmatiei. Vanuit dit stadje vertrekt er een (enkele jaren geleden gesloten) breedspoorlijn naar de Ukraïne. Deze spoorlijn ligt voor een gedeelte in feite 'over' de normaalsporige spoorlijn naar Valea Satului, waardoor dus een strengelspoor ontstaat. Om een en ander te kunnen beveiligen, hebben beide 'spoorlijnen' aparte seinen toegewezen gekregen. Het linkersein beveiligt het normaalspoor, het rechtersein doet dat dus voor het breedspoor. Als dat geen ideale cadrage is om de 60 1199-3 met een reizigerstrein van Sighetu Marmatiei naar Beclean pe Somes te fotograferen...