Spoorlijn 52 tijdens de besparingsjaren

Al enkele jaren bestond bij Hans Valkenaers en uw webmaster de wens om een fotorit te organiseren bij de Stoomtrein Dendermonde Puurs. Het najaar van 2021 bood hiervoor de ideale omstandigheden: na een stevige opknapbeurt werd het deeltraject tussen Oppuurs en Puurs weer in dienst gesteld. Het feest werd helemaal compleet toen bekend raakte dat de 5166 en de 6041 van Train World Heritage op bezoek zouden komen. De vrijwilligers van de SDP stonden open voor het idee van een fotorit met deze diesels in de hoofdrol, wat ons de kans bood om terug te gaan naar de jaren voor de sluiting van deze knappe spoorlijn. Reist u mee terug naar 2 oktober 2021? Of was het een grijze oktoberdag, ergens eind jaren '70?

Typisch voor het reizigersverkeer gedurende de laatste jaren op dit traject waren treinen bestaande uit 2 L-rijtuigen. De tractie werd geleverd door een locomotief van de reeksen 60 of 62. De keuze om de 6041 voor twee L-rijtuigen van de SDP te hangen, was dan ook al snel gemaakt. Bijkomend leuk detail is dat de 5166 in 1977 van de stelplaats Schaarbeek naar Dendermonde verhuisde. Vanzelfsprekend lieten we deze locomotief dan ook een goederentrein slepen tussen Baasrode en Puurs. Veel historischer verantwoord wordt het anno 2021 niet meer... Om het programma te vervolledigen, werd in de late namiddag een bijrol voorzien voor de ES205 van de SDP zelf. De dag werd afgesloten met de 5922 van Tubize 2069 VZW. Deze locomotief is in volle restuaratie, maar kon voor een goederentrein worden gefotografeerd dankzij de opduwdiensten van de 8228 (eigendom van een vrijwilliger bij de SDP).

Deze rit vroeg meer voorbereiding dan aanvankelijk voorzien. Maar liefst zeven goederenwagens werden geretoucheerd en opnieuw beletterd. Bij de 5922 kregen we van de eigenaar de toelating om de derde koplamp terug door een authentiek exemplaar te vervangen en mochten bovendien de frontseinen op een accu worden aangesloten. In Puurs werd ook een wisselbediening geschilderd. Het snoeiwerk beloofde aanvankelijk mee te vallen, maar bleek uiteindelijk toch vele extra uren te kosten: door de natte zomer en de hogere temperaturen in september, bleef het onkruid maar groeien. Ach ja, zoals gewoonlijk was het uiteindelijk alle energie waard.

Graag wil uw webmaster dan ook iedereen bedanken die deze fotorit tot een succes maakte. Op de eerste plaats gaat dit natuurlijk om de vrijwilligers van de Stoomtrein Dendermonde Puurs die ons veel ruimte gaven om deze fotorit te organiseren op de manier die we voor ogen hadden. Verder mogen we de medewerkers van Train World Heritage niet vergeten: zonder hun open kijk naar onze plannen hadden we nooit zo'n fraaie dienstregeling kunnen uitwerken. Onze mensen van de technische ploeg verdienen ook een dikke 'merci' want mede dankzij hen konden we op verschillende plaatsen foto's maken met authentieke andrieskruisen aan de overwegen. De eigenaars van tractoren, oldtimers of andere voertuigen en de vele figuranten bezorgden ons het gevoel dat we eventjes terug in de tijd werden gekatapulteerd. Tenslotte willen we ook onze deelnemers bedanken. Zonder hun bijdragen was deze fotorit immers onmogelijk.

° 18/09/21
Gedurende acht zaterdagen werd deze fotorit voorbereid. Pittig, maar we wilden écht van de gelegenheid profiteren om deze unieke gelegenheid volledig te benutten. Tijdens de weken voor de effectieve ritdatum waren de locomotieven van Train World Heritage al aanwezig en werden ze al enkele keren ingezet in de toeristische dienst. Zo waren er op 18 september 2021 een aantal pendelritten tussen St.Amands en Puurs voor de jaarlijkse PuKeMa (Puurs Kermis en Markt). Na het nodige schilderwerk profiteerden Hans en uw webmaster van het avondzonnetje om nog enkele foto's langs de lijn te maken. Op deze eerste foto sleept de 5166 haar reizigerstrein plus de 6041 van Puurs naar St.Amands. De trein bevindt zich nog zo'n 150m van het stationnetje van Oppuurs.
Een uur later rijdt de trein alweer in de andere richting. Aan deze leuke privé-overweg worden we op fantastisch tegenlicht getrakteerd. De jonge fietsers begrijpen niet goed waarom hier vijf spoorwegliefhebbers staan te fotograferen, maar ze rijden wel exact op de juiste plek om de opname nog net iets sfeervoller te maken.
° 02/10/21
Het is zes uur 's morgens als we in Baasrode-Noord aankomen. Kenny en Timmy van de technische ploeg zijn er ook al om accu's aan te sluiten op de frontseinen van de 5922. We hebben de lampen uiteraard al van tevoren getest, maar dat was met een kleine accu. Al binnen de vijf minuten kunnen we de 5922 met haar functionerende koplampen bewonderen. Voor het eerst in ongeveer 20 jaar! Doordat dit zo vlot ging, is er zelfs nog tijd over om deze sfeerfoto van de 6041 te maken. De treinbestuurder en zijn leerling bereiden de locomotief ondertussen voor op de dienst. Best wel genieten wanneer we vanuit de machinekamer de vertrouwde alarmbel horen weerklinken als teken dat de 6041 gaat ontwaken. Een minuutje later maakt het gerinkel plaats voor het fraaie geluid van de motor type TH8.95SA. Een fraaie dag begint!
We schuiven op naar de Oeverstraat in deelgemeente Briel. Op deze locatie verwachten we de meeste van onze deelnemers en we vliegen er met zijn allen meteen goed in: de belichting wordt klaargezet, want de 5166 is onderweg met haar goederentrein naar Puurs. Ook onze overwegwachteres Geertje tekent present, waarna de fotosessie kan beginnen. We hadden hoge verwachtingen van deze fotosessie. Of die werden ingelost, mag u zelf uitmaken.
Vlak voorbij de Oeverstraat bevindt zich dit fraaie vereenvoudigde stopsein met bijbehorende schakelkast. Dat schreeuwt om een foto en dus laten we ook hier de 5166 even pauzeren met haar goederentrein. Ondertussen hebben onze deelnemers nog totaal geen idee hoe lang de goederentrein al dan niet is :-)
De fotorit werd georganiseerd voor auto-achtervolging. Ook uw webmaster reed voor het grootste deel van de dag in de auto van medeorganisator Hans mee. Af en toe was het praktischer om een stukje op een locomotief mee te rijden, zodat een locatie al kon worden voorbereid in afwachting van de andere deelnemers. Zo was er onderweg even tijd om deze foto te maken van leerling Peter die de 5166 met haar goederentrein richting St. Amands dirigeert.
Tussen Briel en St. Amands vinden we een overweg die bij de vrijwilligers van de SDP als bijnaam "de maïs" heeft gekregen. Je vraagt je af waarom... We hadden er heel hard op gehoopt dat we hier ochtendnevel en zon zouden hebben, maar dat was blijkbaar toch van het goede teveel. Ach ja, het blijft een sfeervol zicht wanneer de 5166 zich op dit bekende fotopunt positioneert.
Een kwartiertje later schuiven we zo'n honderdvijftig meter op richting St.Amands om dezelfde trein opnieuw te fotograferen. Voor het eerst zien de deelnemers de volledige lengte van de goederentrein. Hierbij verdient de Stoomtrein Dendermonde Puurs alle lof voor de beleidskeuze om zoveel gesloten goederenwagens bij te houden. Voor een fotorit als vandaag is dit een echte buitenkans: het zou immers maar een raar zicht zijn om slechts enkele goederenwagens achter de stoere 5166 te hangen.
We laten de goederentrein even voor wat hij is en keren terug naar Baasrode-Noord, waar ook de 6041 met haar twee L-rijtuigen staat te popelen (of bulderen?) om te vertrekken. Spoorwegliefhebber Valéry werd bereid gevonden om in zijn jaren '70 kostuum van onderstationschef te komen poseren. De handbediende bareel en Blok 16 maken het plaatje compleet. Rechts werden overigens wat storende moderne elementen "weggeshopt" om de foto meer jaren '70-sfeer te geven.
Wat verderop bevindt zich een volgende handbediende overweg. Deze wordt bediend met het toestel waarlangs onze onderstationschef zonet poseerde. Het behoud van deze antieke overwegen draagt zeker bij tot de sfeer uit de periode vlak voor de sluiting van deze spoorlijn. Fantastisch dat deze spoorwegnostalgie kon worden behouden!
Onze overwegwachteres van deze morgen is even naar de winkel en dus neemt stationslader Geert even de honeurs waar wanneer de 6041 met haar reizigerstrein zich meldt. Dit werk gaat hem goed af, getuige de hangende houding waarin hij naar de passerende trein kijkt. De trein bevindt zich hier meteen aan de laatste van de drie handbediende overwegen langs deze museumspoorlijn. Geloof het of niet, maar dit zijn ineens ook de enige handbediende overwegen die ons landje nog kent.
Het personeel op de goederentrein mocht even uitblazen in St.Amands, maar nu is het weer hun beurt. Zo'n 500m voorbij het stationnetje vindt de volgende fotostop plaats en "volkomen toevallig" passeren er net twee fietsers in bijpassende kledij. Dat de zon pogingen doet om eventjes door te breken is natuurlijk helemaal mooi meegenomen. De plekken waar je in Vlaanderen nog authentieke jaren '70-foto's kan maken, worden redelijk zeldzaam. Tijdens de voorbereiding van de fotorit was het dan ook meteen een uitgemaakte zaak dat deze locatie, inclusief serre, in het programma zou komen.
Op blokafstand van de goederentrein volgt ook de 6041 met haar fraaie reizigerstrein bestaande uit twee L-rijtuigen. Met zo'n korte treinen was het de laatste jaren van deze spoorlijn natuurlijk wel wat te verwachten dat een sluiting eraan zat te komen.
We trekken richting Oppuurs waar we af hebben gesproken met een kranige tachtiger. Boer Mon was immers bereid om met zijn Fendt Farmer 103 S te komen poseren. Wanneer uw webmaster hem de laatste instructies geeft hoe hij zich moet positioneren, nadert de 5166 al met haar goederentrein. Met de sigaret in de mond stapt Mon op zijn tractor. Die foto laten we uiteraard niet liggen!
Tijd voor de voorziene opname op deze locatie. De zon houdt haar strijd tegen de wolken nog net lang genoeg vol, het zal echter de laatste keer zijn dat we ze vandaag gaan zien. Ach ja, achteraf zijn we tevreden dat we het bijna de hele dag droog konden houden.
Tijdens een kort overleg kan deze close-up van boer Mon worden gemaakt. Fijn dat we ook voor deze fotorit weer een aantal buurtbewoners bereid vonden om te komen poseren met tractoren, oldtimers, fietsen en zoveel meer!
Na de vorige foto rijdt de goederentrein verder richting Puurs en concentreren we ons een tijdje op de 6041 met haar korte reizigerstrein. Een deelnemer van onze fotorit miste op deze stek een fotomodel dat een bad nam, maar helaas: dat paste niet geheel in het historische beeld dat we hier in gedachte hadden.
Enkele honderden meters verderop maakt de eigenaar van deze Mercedes 200 D model /8 W115 een babbeltje met figurant Timmy. Ze hebben duidelijk veel te vertellen, want geen van beiden heeft in de gaten dat op de achtergrond een stoere Cockerill met haar reizigerstrein naar Puurs nadert.
Het stationsgebouw van Oppuurs was ten tijde van de fotorit net verkocht en straalde nog de sfeer uit van een spoorlijn in haar nadagen. De typische verlichtingspalen uit de jaren '70 maakten de scène compleet. Bij de voorbereiding werd dan ook al snel beslist dat we hier een uitgebreide fotosessie zouden inlassen met meerdere figuranten als in- en uitstappende reizigers. Deze eerste foto toont ons de aankomst van de trein. De treinbestuurder heeft duidelijk oog voor een van de vrouwelijke passagiers op het perron :-)
De treinbegeleider assisteert een van de reizigers bij het uitladen van zijn fiets uit de 'fourgon'. Een andere reiziger stapt ondertussen uit aan het einde van een lange werkdag.
Ook in de trein worden enkele scènes gefigureerd, zoals deze vriendinnen (ook in het echt :-) ) die met hun kroost richting 't stad gaan om te gaan winkelen.
Bijna helemaal in stijl van "The Fonz" speelt figurant Timmy zijn rol. Ondertussen denkt uw webmaster aan die keer in de reizigerstrein van Antwerpen naar Neerpelt toen een treinbegeleider doodleuk de voeten van een reiziger van de bank afstampte: "niet in mijn trein!"...
Natuurlijk moeten ook de kaartjes worden geknipt! Treinbegeleider Jan knipt met plezier de goede oude Edmondson-ticketjes. Nu ja, hij doet alsof, want de antieke kaartjes uit de collectie van uw webmaster blijven liefst onaangeroerd :)
Deze twee heren voelen zich meteen een pak jonger tijdens het figureren. Zowat alles doet denken aan een treinreis in de jaren '70. Geweldig dat zoveel figuranten hieraan mee wilden helpen!
Na de fotosessie in de trein is het natuurlijk hoog tijd om de reis verder te zetten. Na het sluiten van de deuren (men noemde een treinbegeleider vroeger niet voor niets 'deurenkletser'), wordt het vertreksein gegeven. Iets later weerklinkt het typische geluid van de 6041 en komt de trein in beweging.
Onze trein komt bijna in Puurs aan. Ter hoogte van de Zeutestraat staat nog een fraai oud lichtsein, een ideaal motief om de trein bij te fotograferen. De oude bielzen links geven aan hoe hard de vrijwilligers van de SDP hier hebben gewerkt. Véél respect voor die vernieuwingswerken en zeker ook voor de keuze om dit traject terug van houten bielzen en korte rails te voorzien. Wat ziet het geheel er daardoor authentiek uit!
Nog een laatste doorkijkje en dan kan het omrangeren voor de terugweg beginnen. Deze eikenboom doet het wel érg goed als motief voor de reizigerstrein. Op de achtergrond staat aan de overweg met andrieskruis nog 'volkomen toevallig' een fietser in jaren '70-kledij op de passerende trein te wachten.
We wilden voor de terugweg de treinsamenstellingen hetzelfde houden waarbij dus de 6041 weer met de reizigerstrein en de 5166 opnieuw met de goederentrein richting Baasrode-Noord zouden rijden. Alleen... In Puurs ligt maar één wissel. Met medewerking van de vrijwilligers van de SDP was dit mogelijk: verrassend snel stonden de locomotieven aan de juiste kant van de trein. Als eerste mocht de 6041 met haar L-rijtuigen op pad. We zien haar opnieuw aan de overweg Zeutestraat in Puurs.
Enkele honderden meters verderop ligt een privé-overweg van boer Marc. Hij ging ermee akkoord dat we hier enkele foto's zouden nemen. Deelnemer Geert Maes had wel zin in een cameo. Als verrassing voor de andere deelnemers verscheen hij plots in oude kleren, op klompen én met stootkar aan deze fraai gelegen overweg.
Ook zonder Geert met stootkar kan op dit punt een leuke foto worden gemaakt. De landelijke omgeving met de privé-overweg als stemmige aanvulling vormen dan ook wel een overtuigende omgeving voor een "echte" jaren'70-foto. Fijn dat dit anno 2021 nog steeds mogelijk is in Vlaanderen.
Even improviseren... Normaal zou deze bestuurder met Motobécane Mobylette AV50 aan de overweg aan de Zeutestraat komen poseren, maar door een grote onaangekondigde wegomlegging moest hij (net als de deelnemers meermaals tijdens de fotorit mochten beleven) een heel eind omrijden. En dan te zeggen dat de aannemer ons een week eerder had gegarandeerd dat we er vlot door zouden kunnen... Ach ja, dan maar even lokaal bijsturen. Uiteindelijk komt ook op deze plek de scène goed tot zijn recht.
Omdat onze deelnemers weer eens mogen genieten van een plotse wegomlegging, besluit uw webmaster mee te rijden op de 6041 om zo de volgende fotosessie al voor te bereiden in afwachting van de aankomst van de andere deelnemers. Het toeval wil dat ex-buurman Peter meerijdt als instructeur en daarbij een naamgenoot opleidt die de 6041 bestuurt. Tussendoor is er tijd voor een actiefoto, het is hierbij enkel even wachten totdat de locomotief enkele bomen passeert zodat we een donkere achtergrond hebben.
Aangekomen aan locatie 'de maïs' blijken de figuranten al gearriveerd. Iets later druipen de eerste deelnemers ook toe. Een week voor de fotorit kregen we van de eigenaar van een tractor nog de vraag of we iets konden doen met een Solex 3800. Wat een vraag :-) De vrouw van een andere figurant wilde hier wel mee poseren, waardoor we dit extraatje konden aanbieden.
De 6041 laat even goed van zich horen als ze richting Baasrode-Noord vertrekt. Het is een "afscheidsbrom" want voor deze locomotief en haar personeel zit de dag erop. Aan de overweg zien we ondertussen ook een boer met een David Brown 995 plus bijbehorende kar. Er zijn ergere manieren om een vrije zaterdag in te vullen ;-)
We schuiven weer op richting Puurs, waar de 5166 (uiteraard volkomen toevallig) net een geloste kolenwagen oppikt bij de lokale kolenboer. Treinbestuurder Alain en rangeerder Jordy krijgen nog snel enkele instructies van onderstationschef Valéry. Wat een toeval dat nét voordien de wisselbediening is geschilderd. Tip voor de hobbyist met oog voor detail: zoek eens foto's van Belgische wisselbedieningen en ga gezellig verder totdat je twee exemplaren hebt gevonden die exact hetzelfde zijn geschilderd. Urenlang amusement gegarandeerd! De door ons gekozen versie zou echter de officiële livrei moeten zijn.
De bedieningstrein, gesleept door de 5166, kan vervolgens verderrijden naar Baasrode-Noord. Aan het station van Oppuurs vindt een volgende fotostop plaats, waar een Renault 16 voor de overweg staat te wachten op de passage van de trein. Of zoals een van onze deelnemers het zei: "verdorie, da's lang geleden dat ik dit model auto nog eens zag".
Enkele honderden meters verderop is het tijd voor de volgende fotostop. Aan dit kleine overweggetje poseert buurtbewoner Tom met zijn Fendt Farmer 106 S plus ploeg. Met dank aan de eigenaar van het veld rechts om het oogsten met enkele dagen op te schuiven, zodat we zonder storende moderne machines onze foto's konden maken :-)
Ook zonder tractor ziet deze locatie er bijzonder fraai uit. Het andrieskruis en de kasseien doen uw webmaster mijmeren naar de tijd dat er nog zoveel meer sfeer op en rond het spoor te beleven viel. Gelukkig zijn er dankzij de goodwill van organisaties als de Stoomtrein Dendermonde Puurs en Train World Heritage nog fotoritten mogelijk waarbij we deze sfeer weer kunnen oproepen.
Voor deze foto had de herfst iets vroeger mogen intreden. Toch is het best wel sfeervol om de 5166 met haar goederentrein te fotograferen aan deze stoere inlandse eik. Met dank aan deelnemer Andy voor de tip om nog wat verder van het spoor te gaan staan, zodat ook het andrieskruis van de overweg op de achtergrond zichtbaar wordt.
Enkele jaren geleden kwam uw webmaster in contact met collega-spoorwegliefhebber Laurens. Laurens heeft net als uw webmaster ook een passie voor oldtimers en reënactments maar meer bepaald ensceneringen die zich afspelen in de sfeer van onze voormalige Rijkswacht. Laurens was meteen enthousiast om bij gelegenheid zo'n enscering op te zetten bij een fotorit. Deze locatie in St.Amands beschikte over de juiste papieren: een rustig straatje en een historisch correcte omgeving. Laurens was meteen enthousiast en lanceerde terstond een oproep bij kennissen, waarbij enkele mensen gelukkig meteen enthousiast waren om mee te helpen aan deze fotosessie van een alcoholcontrole in pure seventies-stijl. De 5166 voelt zich helemaal in haar nopjes naast de Renault R4 van de rijkswacht plus een Citroën 2CV en een Volkswagen 1300. Ronduit geweldig dat dit mogelijk was!
Op deze foto ziet u een idee dat spontaan ter plekke ontstond: "zouden we de treinbestuurder ook niet laten blazen?". Zo wordt ineens heel zichtbaar waar de uitdrukking 'in het zakske blazen' vandaan komt ;-)
Uiteraard ontstond vervolgens het idee te doen alsof onze arme treinbestuurder positief had geblazen. Hij speelde zijn rol goed mee toen hij daaropvolgend werd gearresteerd en afgevoerd :-)
Nadat treinbestuurder Alain weer werd vrijgelaten, kon hij zijn reis voortzetten naar Baasrode-Noord, waarna de dienst met de 5166 erop zat. Op dat moment kon de goederentrein lichtjes worden ingekort voor het laatste stuk van het programma. Een ideaal moment om enkele foto's te maken met de ES205 van de SDP. Normaal werd deze motorwagen als bovenleidingsmotorwagen gebruikt, maar deze zijsprong waarbij onderhoud aan seininstallaties werd uitgevoerd, zal vast ook wel eens hebben plaatsgevonden. Het is alleszins een fraai zicht wanneer Jordy en Kenny onderhoud uitvoeren aan het inritsein van Baasrode-Noord en de ES205 daarbij poseert.
Nu er toch een ploeg van de dienst E.S. (Elektriciteit en Signalisatie) aanwezig is, nemen ze maar ineens klein onderhoud aan een van de overwegstellers mee. Timmy (met kepie) vervoegt voor de gelegenheid Kenny en Jordy.
Ploegbaas Gert is ondertussen actief met wat controles van het uitritsein wat verderop. Hij ergert zich aan het slome gedrag van de drie ES'ers, waarna hij hen met het nodige gevloek aanmaant om door te werken. Het is immers al laat in de namiddag en hij wil duidelijk naar huis...
Een ongelofelijke meevaller tijdens deze fotorit was dat we de 5922 konden inschakelen voor het laatste deel van het programma. De locomotief is nog niet rijvaardig, dus voor haar karaktistieke motorgeluid komen we graag nog eens terug. Pas geschilderd en met werkende frontseinen zag ze er toch al behoorlijk fraai uit. We zien haar hier voor een goederentrein poseren naast de erg fraaie Sint-Pieterskerk in Puurs.
De trein wordt opgeduwd door de 8225 van een privélid van de SDP. Op enkele plekken worden nog fotos gemaakt, hoewel we wat moeten bijsturen door het slechter wordende weer. Deze zusters laten het niet aan hun hart komen en maken na de vespers hun dagelijkse avondwandeling. Let trouwens ook even op de tweede wagen van de goederentrein. Dit is een Gfs: een ferrywagen met een smaller profiel en voorzien van het Engels remsysteem, voor diensten naar Groot-Brittanië.
Deze foto bewijst dat ook regen erg sfeervol kan zijn. Toegegeven: bij de voorbereiding van deze rit hoopten we op een laagstaande zon met mooi avondlicht, maar met deze foto kunnen we ook leven. De 8225 achteraan de trein werd "weggeshopt" om de foto een authentieker karakter te geven.
Door het slechte weer moesten we een voorziene fotostop laten vallen om zo de avondfoto aan de laatste locatie wat te kunnen vervroegen. Doordat er op beide locaties nog oldtimers waren voorzien, moesten we nog even grondig bijsturen. Ook de oldtimerschauffeurs werden daarbij geconfronteerd met de plotse wegomlegging. Bovendien begon het nu erg hard te regenen en hard te waaien. Best wel spannend, maar uiteindelijk kwam het allemaal nog nét goed. In bijzonder uitdagende maar fraaie omstandigheden kon zo deze fotorit worden afgerond. Meteen willen we alle betrokkenen nog een laatste keer bedanken om dit programma mogelijk te maken. Wat.Een.Dag!
Index