Spoorwegnostalgie

Met stoom langs de voet van de Tatra

Vraag de gemiddelde hobbyist waaraan hij denkt bij het horen van de termen "stoom" en "Polen" en hij zal 9 kansen op 10 "Wolsztyn" antwoorden. Niet geheel onterecht natuurlijk, want dit is het laatste normaalsporige depot in Europa van waaruit dagelijks reizigerstreinen in de normale dienst met stoomtractie worden ingezet. Polen heeft echter veel meer te bieden. Her en der in het land zie je initiatieven om de Poolse spoorweghistorie levend te houden. Een grote pluim mag daarbij zeker naar de enthousiaste spoorlieden rond Chabowka in Zuid-Polen gaan. In dit dorpje tussen Krakow en Zakopane, dé twee toeristische trekpleister van Polen, worden enkele tientallen stoomlocomotieven en andere interessante spoorse zaken tentoongesteld. In de rijke collectie bevinden zich een aantal rijvaardige stoomlocomotieven die geregeld met bijpassende rijtuigen worden ingezet. Zo organiseert men tijdens de zomer ieder weekend toeristische ritten over de verschillende spoorlijnen in de buurt.

De mooiste spoorlijn in deze buurt is zonder meer de lijn Chabowka - Nowy Sacz. Deze niet-geëlektrificeerde spoorlijn ligt aan de voet van het Tatra-gebergte, Europa's kleinste hooggebergte. Deze spoorlijn is nog uitgerust met mechanische beveiliging en wordt over de gehele lengte geflankeerd door telegraafmasten. Met hellingen tot 30 promille (!) is een serieus stoomspektakel uiteraard gegarandeerd. Reden genoeg dus om gedurende twee opeenvolgende weekends naar Chabowka af te zakken. Als buiten in totaal 4 ritten op de lijn naar Nowy Sacz ook nog een ritje van Chabowka naar Zakopane meegepikt kan worden, is uw webmaster daar uiteraard alles behalve rouwig om.

We beginnen dit bezoek op 18 augustus 2007 aan de lijn Chabowka - Nowy Sacz te Kasina Wielka, waar zich deze heerlijke brug bevindt. Samen met de heuvel op de achtergrond vormt deze brug natuurlijk een droomomgeving om de Ty2-911 te fotograferen die zwaar haar best mag doen met haar sleep donderbussen op weg van Chabowka naar Dobra k. Limanowej.

De sleep Donderbussen (deze naam hebben ze te danken aan hun ratelende geluid tijdens het rijden) zou geen probleem mogen zijn voor een Ty2 (een ex-Duitse 'Kriegslok' van de reeks 52), maar helaas voor de stoker en tot jolijt van de aanwezige fotografen moet de trein net voorbij de brug van de vorige foto stoppen om iemand uit te laten stappen. De cilinderslagen om de trein midden op de helling van 30 promille (equivalent aan het hellend vlak in Luik!) terug te laten vertrekken, zijn er van een geluidsniveau dat uw webmaster niet licht zal vergeten.

Te Porabka mag de Ty2-911 zich naar beneden laten rollen: ze heeft zonet het hoogste punt van de lijn bereikt en moet nu slechts haar trein afremmen tot ze enkele kilometers verderop het station van Dobra k. Limanowej bereikt. Dit station is het eindstation voor de toeristische trein, hoewel de lijn nog verder leidt naar Nowy Sacz. Reden dat men de trein hier beperkt is de slechte staat van een brug verderop de lijn die enkel nog lightrail-verkeer toelaat.

De terugrit naar Chabowka verloopt uiteraard met schoorsteen voor, zoals het hoort. We zien de trein bij vertrek vanuit het station van Mszana Dolna, dat nog mechanisch beveiligd is. Ja, deze spoorlijn is echt nog 100% authentiek, je waant je jaren terug in de tijd.

Enkele kilometers verderop hebben we de trein alweer te stekken aan deze onbewaakte overweg te Raba Nizna. Wat een droom van een treinsamenstelling... De mensen van het museum te Chabowka verdienen echt een staande ovatie voor hun schitterende werk!

In de namiddag rijdt de Ty2-911 nog een tweede keer naar Dobra kolo Limanowej. Deze naam betekent 'Dobra bij Limanowa': er liggen tientallen dorpjes met de naam Dobra in Polen, die men van mekaar onderscheidt door te vermelden bij welke grotere stad ze in de buurt liggen. We zien haar hier aan de voorlopers van het Tatra-gebergte nabij Raba Nizna.

Aangekomen te Dobra k. Limanowej mag de Ty2 uiteraard omlopen. De Poolse treinbegeleider, met zijn sublieme Poolse uniform, rijdt op de treeplank mee om een beetje verder de wissels te kunnen bedienen. Typisch aan Poolse stoomlocomotieven is trouwens hun platte rookkastdeur, ook deze van oorsprong Duitse loc is hier niet aan ontsnapt.

Uw webmaster heeft zich tijdens zijn studies op telecommunicatie toegespitst. Dit stukje spitstechnologie mag hij dus niet ongemoeid laten... Deze telegraafmasten zijn duidelijk nog uit de tijd dat de dingen nog niet werden gemaakt om snel terug kapot te gaan.

Als we voorafgaand aan de terugrit naar Chabowka het treinpersoneel een bijdrage willen geven omdat we per slot van rekening toch de hele dag hun trein hebben achtervolgd, weten onze Poolse kameraden niet waar ze het hebben. 'Hoe, de trein rijdt toch sowieso, waarom er dan voor betalen?', denkt de treinchef. Sja, da's waar, maar we willen hen toch een klein teken van appreciatie geven. We geven hen dan maar een zakcentje, met de boodschap dat ze er maar een pint mee gaan drinken. We worden hierop direct op de loc uitgenodigd, waar dit beeld van de typische vuurkist van een 52'er gemaakt kan worden.

Deze foto is zonder twijfel dé gelukstreffer van de dag... Nadat het al een hele tijd betrokken was, breekt net voor het verschijnen van de trein naar Chabowka de zon eventjes door. In volle extase kan uw webmaster deze foto maken van de Ty2-911 die extreem hard aan het zwoegen is, om vanuit het dal de top van de helling een kilometer verderop te bereiken. Wat een genot om de cilinderslagen van de Ty2 ruim een kwartier te horen aanzwellen om de trein dan vervolgens net in de zon te zien passeren. Hoe nipt het allemaal was ziet u trouwens aan het grasland net achter de trein, waar er van zon geen sprake is.

Ook te Mszana Dolna zien we weer een stevige opklaring. Met een beetje giswerk lukt het ons om net op die plek te gaan staan, waar we tussen twee wolken staan als de trein gaat passeren. Dat dit lukt, blijkt wel uit deze foto van de Ty2-911 met haar donderbussen die zich helemaal thuisvoelt tussen de telegraafmasten die deze lijn flankeren.

Zoals een reizigerstrein hoort te doen, stopt de trein netjes in alle stations langs de lijn. We zien de trein hier net voor vertrek vanuit Rabka Zaryte, nog een station dat nog mechanische beveiligd is.

Op 19 augustus 2007 mag de Ty2-911 op pad naar de toeristische trekpleister Zakopane. Deze rit voert over een geëlektrificeerde spoorlijn en is dus minder interessant na al het spektakel van de dag ervoor. Bewust wordt dan ook gekozen voor een opname op grote afstand van de spoorlijn, om nu het effect van een trein als deel van het landschap te creëren. Helaas laat de zon het wat afweten, maar ja, dat heb je nu eenmaal vaker in de buurt van hoge bergen die de wolken tegenhouden. Overigens, voor u denkt dat uw webmaster helemaal gek wordt: de bergen liggen hier achter uw webmaster. We kijken in feite richting Krakow, waar het een pak vlakker is.

Na vijf dagen door Roemenië te hebben rondgetrokken, zakken we op 25 augustus terug af naar Chabowka, want ook vandaag rijdt de Ty2-911 weer twee slagen naar Dobra k. Limanowej. We zien de trein hier tijdens de eerste rit naar Dobra nabij Kasina Wielka.

Door een ritje aan een snelheid die 'net' iets hoger ligt dan die van de Ty2, halen we de trein weer in en kunnen we hem nog eens fotograferen nabij Porabka. Aan de voorraad op de tender te zien, zal de Ty2 voorlopig nog niet zonder kolen vallen. Nochtans weet de stoker er wel weg mee op deze hellingrijke lijn.

Voor de terugrit naar Chabowka besluiten we een landschapsfoto te maken in de buurt van Raba Nizna. Terwijl we een plaatselijk boer eerst zien denken dat er weer een paar toeristen serieus verkeerd aan 't rijden zijn, knikt hij vervolgens toch goedkeurend als we deze foto van de voorbij puffende Ty2 maken. Wat een spoorlijn...

Net voor Chabowka bevindt zich Rabka Zdroj (waarbij 'Zdroj' het Poolse woord voor bron is). Dit plekje is alleszins een bron van inspiratie om onze trein nog eens te fotograferen, op een plek waar we de telegraafmasten heerlijk prominent in beeld krijgen.

Na de tweede, fotografisch wat minder fortuinlijke, rit van Chabowka naar Dobra k. Limanowej hebben we in Dobra weer rustig de tijd om de trein te gaan bewonderen. Het valt echt wel op hoe de trein tot de kleinste details, zelfs compleet met correct koersbord, rondrijdt. Nee, er valt werkelijk niets op te merken op het fantastische werk dat de mensen in Chabowka leveren. Chapeau, gasten!

We krijgen een serieus 'déjà vu'-gevoel te Porabka: net zoals een week eerder tijdens de tweede terugrit naar Chabowka, breekt ook nu de zon weer net op het juiste moment door de nochtans dikke wolken heen. Je zou het niet zeggen, maar 15 seconden eerder zag deze plek er nog heel wat donkerder uit. Ach, deze trein mag ook wel letterlijk in het zonnetje gezet worden :-)

Ons geluk kan niet op als te Mszana Dolna de wolken ineens helemaal oplossen en we een volledig blauwe hemel krijgen op het moment dat de Ty2-911 naar Chabowka moet passeren. Ja, het zit écht wel allemaal mee vandaag. Is dit onze beloning voor al de fotowolken die zo vaak een opname verpest hebben?

Voor de laatste foto wordt het toch nog even spannend... Aan onze laatste plek aangekomen, laat de trein even op zich wachten terwijl de schaduwen snel langer worden. Nog net op tijd horen we de Ty2-911 vanuit Rabka Zaryte naar Chabowka vertrekken en kunnen we hem aan dit riviertje fotograferen. Dankjewel, mensen uit Chabowka voor het fantastische werk in jullie museum. Zeker en vast tot ziens!